سبد امن در بحران؛ ۴۰٪ طلا، ۴۰٪ سهام تدافعی، ۲۰٪ درآمد ثابت

در شرایطی که اقتصاد ایران همزمان با ریسک‌های سیاسی و نظامی، روزهای پرنوسانی را تجربه می‌کند، پیش‌بینی مسیر بازارهای دارایی دشوارتر از گذشته شده است. رضا خانکی، کارشناس و فعال بازار سرمایه، با تاکید بر اینکه متغیر «جنگ» در چارچوب مدل‌های رایج تحلیل‌گری قابل سنجش دقیق نیست، اظهار کرد: درگیری نظامی به دلیل وابستگی به اراده طرف مقابل، تحلیل‌پذیری بازار را کاهش می‌دهد؛ با این حال سرمایه‌گذاران معمولاً به سمت صنایعی می‌روند که کمترین آسیب‌پذیری را در برابر تکانه‌های جنگی دارند.

تمرکز بر کالاهای ضروری

خانکی گفت: صنایعی که در زنجیره مصرفی پایین‌تری قرار دارند و کالاهای ضروری تولید می‌کنند، در بحران‌ها اولویت پیدا می‌کنند؛ از جمله صنایع غذایی، بانکی و تا حدودی معدنی. به گفته او، در چنین فضایی هدف اصلی «تاب‌آوری» و حفظ ارزش سرمایه است، نه لزوماً کسب بازدهی بالا.

«اکسپوژر»؛ معیار سنجش آسیب‌پذیری

این کارشناس بازار سرمایه با تشریح مفهوم «اکسپوژر» (Exposure) توضیح داد: اکسپوژر یعنی میزان در معرض خطر بودن شرکت یا دارایی نسبت به یک رویداد یا شوک بیرونی. وی افزود: تجربه درگیری‌های قبلی نشان داده شرکت‌هایی که وابستگی شدید به اینترنت داشتند، افت درآمدی جدی را تجربه کردند. همچنین صنایعی با وابستگی بالا به زنجیره تأمین محصولات پایه مانند فولاد یا مواد اولیه پتروشیمی، در صورت اختلال یا هدف قرار گرفتن حلقه‌های تأمین، با توقف تولید مواجه می‌شوند.

او برای توضیح بیشتر مثال زد: اگر یک کارخانه مواد اولیه اصلی خود را از یک واحد پتروشیمی تامین کند و آن واحد در جریان درگیری آسیب ببیند، تولید کارخانه به دلیل قطع زنجیره تامین متوقف می‌شود؛ بنابراین آن شرکت نسبت به ریسک پتروشیمی «اکسپوژر» بالایی دارد.

دایره محدود گزینه‌های کم‌ریسک

خانکی تاکید کرد: با حذف صنایع آسیب‌پذیر در برابر ریسک‌های جنگی، گزینه‌های سرمایه‌گذاری محدود می‌شود و در چنین شرایطی، بانک‌ها، صنایع غذایی، گروه پخش و دارو از معدود بخش‌هایی هستند که می‌توانند تاب‌آوری بالاتری داشته باشند.

هشدار درباره خوش‌بینی افراطی

این فعال بازار سرمایه در عین حال هشدار داد که توصیه‌های فعلی به یک فرض کلیدی وابسته است: توانایی تخمین «قصد طرف مقابل» در موج بعدی درگیری. او افزود: در تجربه گذشته حتی برخی موسسات و شرکت‌های دارویی هم هدف قرار گرفتند و در صورت ازسرگیری درگیری‌ها، احتمال گسترش دامنه حملات وجود دارد؛ موضوعی که فضای سرمایه‌گذاری را پیچیده‌تر می‌کند.

نسخه پیشنهادی سبد دارایی در بحران

خانکی در پاسخ به پرسش مهر درباره ترکیب بهینه سبد دارایی با فرض ثبات نسبی شرایط تا پایان سال، یک مدل تدافعی پیشنهاد داد:

- ۴۰ درصد طلا به عنوان پناهگاه سنتی در برابر ریسک‌های ژئوپلیتیک و نوسانات ارزی

- ۲۰ درصد درآمد ثابت شامل صندوق‌های با درآمد ثابت یا اوراق، برای حفظ نقدشوندگی و کاهش نوسان

- ۴۰ درصد سهام و صندوق‌های سهامی با تمرکز بر صنایع تدافعی و صندوق‌های انرژی

او درباره جزئیات بخش سهام گفت: از ۴۰ درصد سهام، ۲۰ درصد را به صندوق‌های انرژی برای بهره‌گیری از نوسانات قیمت جهانی نفت و حامل‌های انرژی اختصاص می‌دهد و ۲۰ درصد دیگر را به سهام صنایع پایه و ضروری مانند غذایی، بانکی و تا حدی مخابرات.

به گفته این کارشناس، صندوق‌های انرژی می‌توانند نقش پوشش ریسک را ایفا کنند و صنایع مصرفی و بانکی نیز معمولاً در شرایط بحران، از گزینه‌های کم‌ریسک‌تر سرمایه‌گذاران به شمار می‌روند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما