نرخ بهره چگونه تورم و معیشت مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟ + فیلم

نرخ بهره یکی از مهم‌ترین ابزارهای سیاست پولی در جهان به شمار می‌رود و بانک‌های مرکزی از آن برای کنترل تورم، حفظ ثبات اقتصادی و هدایت جریان نقدینگی استفاده می‌کنند. با این حال، کارشناسان معتقدند این ابزار در اقتصاد ایران کمتر از ظرفیت واقعی خود مورد توجه قرار گرفته است.

تغییر نرخ بهره می‌تواند بر متغیرهای کلان اقتصادی از جمله تورم، ارزش پول ملی، سرمایه‌گذاری و حتی معیشت خانوارها اثرگذار باشد. در اقتصادهای توسعه‌یافته، تصمیم بانک‌های مرکزی درباره افزایش یا کاهش نرخ بهره، علاوه بر اقتصاد داخلی، بر بازارهای مالی جهانی نیز تأثیر می‌گذارد.

در شرایطی که اقتصاد با تورم بالا یا بی‌ثباتی مواجه است، افزایش نرخ بهره یکی از ابزارهای رایج برای کاهش انتظارات تورمی و مهار رشد قیمت‌ها محسوب می‌شود. برای نمونه، برخی کشورها از جمله ژاپن در مقاطع مختلف برای کنترل فشارهای تورمی، افزایش نرخ بهره را در دستور کار قرار داده‌اند.

در مقابل، زمانی که نرخ تورم در سطح قابل قبول قرار دارد و شاخص‌های اقتصادی از ثبات نسبی برخوردارند، بانک‌های مرکزی ممکن است با هدف تحریک رشد اقتصادی و افزایش سرمایه‌گذاری، نرخ بهره را کاهش دهند یا در سطح فعلی حفظ کنند.

از منظر اقتصادی، افزایش نرخ بهره موجب افزایش جذابیت سپرده‌گذاری و سرمایه‌گذاری در اوراق بدهی دولتی می‌شود. در نتیجه، بخشی از سرمایه‌ها از بازارهایی مانند سهام، ارز، طلا یا مسکن خارج شده و به سمت بازار پول حرکت می‌کند که می‌تواند به کاهش فشار تقاضا و تعدیل قیمت‌ها در این بازارها منجر شود.

در مقابل، کاهش نرخ بهره از جذابیت ابزارهای مالی با درآمد ثابت می‌کاهد و سرمایه‌ها را به سمت بازارهای دیگر هدایت می‌کند؛ روندی که معمولاً به افزایش تقاضا و رونق در بازارهای دارایی منجر می‌شود.

به اعتقاد کارشناسان، استفاده هدفمند و متناسب از نرخ بهره، یکی از مهم‌ترین ابزارهای سیاست‌گذاری پولی برای حفظ ثبات اقتصادی و مدیریت تورم است؛ ابزاری که در بسیاری از اقتصادهای جهان نقش تعیین‌کننده‌ای در تصمیم‌گیری‌های بانک‌های مرکزی ایفا می‌کند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما