هوش مصنوعی شغل میسازد، اما برای چه کسانی؟
پژوهشی با بررسی ۴۱ کشور نشان میدهد شرکتهای استفادهکننده از هوش مصنوعی اشتغال بیشتری ایجاد کردهاند، اما رشد استخدام عمدتاً به کارکنان ارشد رسیده و اشتغال نیروهای ردهپایین کاهش یافته است.
نتایج یک پژوهش جدید درباره اثر هوش مصنوعی بر بازار کار در ۴۱ کشور نشان میدهد شرکتهایی که از این فناوری استفاده میکنند، در مجموع مشاغل بیشتری ایجاد کردهاند؛ با این حال، بخش قابل توجهی از این رشد اشتغال به کارکنان ردههای ارشد اختصاص داشته و فرصتهای شغلی نیروهای ردهپایین کاهش یافته است.
بهارات چاندار از دانشگاه استنفورد و بوکه کلاین تیسلینک از کینگز کالج لندن در این پژوهش اعلام کردند تعداد کارکنان در سمتهای ارشد شرکتهای استفادهکننده از هوش مصنوعی طی پنج سال ۶.۷ درصد افزایش یافته، در حالی که اشتغال کارکنان ردههای پایینتر در همین مدت سه درصد کاهش داشته است.
پژوهشگران همچنین دریافتند با وجود افزایش کلی استخدام در این شرکتها، سهم کارکنان ردهپایین ۱.۹ درصد کاهش پیدا کرده است. این روند در کشورهای مختلفی از جمله برزیل، عربستان سعودی و انگلیس نیز مشاهده شده است.
تغییر ترکیب نیروی کار با گسترش هوش مصنوعی
بر اساس یافتههای این پژوهش، هوش مصنوعی در مشاغلی که بیشتر در معرض این فناوری قرار دارند، نیاز شرکتها به نیروی کار در ردههای پایینتر را کاهش داده و در مقابل، زمینه افزایش اشتغال کارکنان ارشد را فراهم کرده است.
این تغییر در اقتصادهای ثروتمندتر و دیجیتالیتر با شدت بیشتری مشاهده شده است؛ موضوعی که نشان میدهد میزان نفوذ فناوری و دیجیتالی شدن اقتصادها میتواند بر نحوه اثرگذاری هوش مصنوعی بر بازار کار تأثیرگذار باشد.
پژوهشگران برای بررسی این روند، یک نمونه گسترده شامل یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون آگهی استخدام و ۱۵۴ میلیون سابقه اشتغال را در فاصله ژانویه ۲۰۲۱ تا مارس ۲۰۲۶ مورد تحلیل قرار دادند.
مشاغل فناوری هم از تغییرات در امان نماندند
یکی از یافتههای قابل توجه این پژوهش، افزایش ۰.۸ درصدی اشتغال در مشاغل مرتبط با رایانه و ریاضیات در شرکتهایی است که از هوش مصنوعی استفاده میکنند. این گروه از مشاغل در زمره فعالیتهایی قرار دارند که بیشترین میزان مواجهه با هوش مصنوعی را دارند.
با این حال، حتی در این مشاغل نیز روند استخدام به سمت کارکنان ارشد تغییر کرده است و افزایش فرصتهای شغلی به شکل یکسان میان تمام سطوح نیروی کار توزیع نشده است.
جوانان در معرض فشار بیشتری قرار دارند
یافتههای این پژوهش با نتایج بررسیهای دیگری درباره وضعیت اشتغال جوانان همخوانی دارد. چاندار و همکارانش در آزمایشگاه اقتصاد دیجیتال دانشگاه استنفورد پیشتر اعلام کرده بودند اشتغال افراد ۲۲ تا ۲۵ ساله در مشاغلی که بهشدت در معرض هوش مصنوعی قرار دارند، ۱۹ درصد کمتر از سطحی بوده که در صورت ادامه روند اشتغال مشاغل کمتر در معرض این فناوری انتظار میرفت.
مرکز پژوهشی «پیو» نیز در گزارشی اعلام کرده است که همزمان با گسترش هوش مصنوعی، جوانان در آمریکا بیش از گذشته نسبت به احتمال از دست دادن مشاغل خود در نتیجه توسعه این فناوری ابراز نگرانی میکنند.
در مجموع، یافتههای این مطالعات نشان میدهد اثر هوش مصنوعی بر بازار کار صرفاً به افزایش یا کاهش تعداد مشاغل محدود نمیشود، بلکه ترکیب نیروی کار و سطح مهارت مورد نیاز شرکتها نیز در حال تغییر است. در این شرایط، کارکنان ردههای پایینتر و جوانانی که در ابتدای مسیر شغلی قرار دارند، ممکن است با تغییرات بیشتری در فرصتهای استخدامی مواجه شوند.
در عین حال، نگرانی درباره پیامدهای هوش مصنوعی تنها به بازار کار محدود نیست. طی ماه جاری، هشدارهایی از سوی مدیران و کارکنان شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی درباره برخی خطرات احتمالی مدلهای این فناوری برای انسانها مطرح شده است؛ موضوعی که دامنه بحث درباره آینده هوش مصنوعی را از اشتغال به ابعاد گستردهتر اقتصادی و اجتماعی کشانده است.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام