هجوم ۶.۸ میلیونی برای ۴۹ هزار خودرو/شانس برنده شدن به زیر یک درصد سقوط کرد

انتشار تازه‌ترین آمار فروش یکی از خودروسازان بزرگ کشور نشان می‌دهد بازار خودرو همچنان درگیر یک بحران ساختاری مزمن است. بر اساس داده‌های رسمی، در حالی که تنها ۴۹ هزار دستگاه خودرو عرضه شده، بیش از ۶.۸ میلیون نفر در این مرحله ثبت‌نام کرده‌اند؛ آماری که رقابت بی‌سابقه و عطش بالای بازار را به‌خوبی نمایان می‌کند.

این ارقام به معنای حضور حدود ۱۴۰ متقاضی برای هر خودرو است؛ به بیان دیگر، از هر ۱۴۰ نفر ثبت‌نام‌کننده، تنها یک نفر موفق به خرید شده و شانس برنده شدن به حدود ۰.۷۱ درصد کاهش یافته است.

ناترازی مزمن عرضه و تقاضا

شکاف میان ظرفیت تولید و حجم تقاضا طی سال‌های اخیر به یک ویژگی ثابت بازار خودرو تبدیل شده است. تقاضای انباشته در هر دوره فروش خود را با صف‌های میلیونی نشان می‌دهد، در حالی که تیراژ تولید و میزان واردات پاسخگوی نیاز بازار نیست. نتیجه این عدم تعادل، حذف بخش بزرگی از متقاضیان از چرخه خرید رسمی و سوق یافتن آن‌ها به بازار آزاد است.

تمرکز اصلی ثبت‌نام‌ها در طرح عادی نیز رقابت را در این بخش به شدت افزایش داده، در حالی که طرح جایگزینی خودروهای فرسوده با استقبال کمتری مواجه بوده است؛ موضوعی که می‌تواند در صورت تخصیص مناسب سهمیه، شانس متقاضیان آن بخش را افزایش دهد.

فاصله قیمت کارخانه و بازار؛ محرک تقاضای سوداگرانه

یکی از مهم‌ترین عوامل تشدید ثبت‌نام‌های میلیونی، اختلاف چشمگیر میان قیمت کارخانه و بازار آزاد است. در برخی مدل‌ها این فاصله به ده‌ها یا حتی صدها میلیون تومان می‌رسد و خرید خودرو از کارخانه را به یک فرصت سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت تبدیل می‌کند.

همین شکاف قیمتی باعث شده علاوه بر مصرف‌کنندگان واقعی، بخشی از متقاضیان با انگیزه کسب سود در طرح‌های فروش شرکت کنند. تا زمانی که این فاصله معنادار کاهش نیابد، حجم تقاضای ثبت‌شده همچنان چندین برابر ظرفیت عرضه باقی خواهد ماند.

قرعه‌کشی؛ توزیع کمبود، نه حل بحران

سیاست فروش از طریق قرعه‌کشی طی سال‌های اخیر با هدف مدیریت تقاضا اجرا شده، اما تجربه نشان می‌دهد این روش بیش از آنکه راه‌حل باشد، ابزاری برای توزیع محدودیت عرضه است. وقتی احتمال برنده شدن به کمتر از یک درصد می‌رسد، عملاً اکثریت متقاضیان از دسترسی مستقیم به خودرو محروم می‌شوند و بازار آزاد همچنان پررونق باقی می‌ماند.

در چنین شرایطی، کارشناسان تأکید دارند که بدون افزایش تولید، تسهیل واردات و بازنگری در نظام قیمت‌گذاری، این چرخه معیوب ادامه خواهد داشت. ثبت‌نام میلیونی برای عرضه محدود خودرو، بیش از آنکه یک اتفاق مقطعی باشد، نشانه‌ای از عدم تعادل عمیق در ساختار بازار خودرو است؛ تعادلی که با راهکارهای کوتاه‌مدت قابل اصلاح نخواهد بود.

*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما