شکاف نقدینگی بانکها زیر ذرهبین؛ بانک مرکزی چقدر از تقاضای شبکه بانکی را پذیرفت؟
فاصله میان سفارشهای نقدینگی بانکها و حجم پذیرفتهشده توسط بانک مرکزی، تصویری از فشار نقدینگی در شبکه بانکی و میزان سختگیری سیاست پولی ارائه میدهد؛ شکافی که در صورت تداوم میتواند بر نرخ بازار بینبانکی و هزینه تأمین منابع اثر بگذارد.
اختلاف میان حجم سفارشهای نقدینگی ثبتشده از سوی بانکها و میزان سفارشهای پذیرفتهشده توسط بانک مرکزی، به یکی از شاخصهای مهم برای سنجش وضعیت نقدینگی شبکه بانکی و جهتگیری سیاست پولی در بازار بینبانکی تبدیل شده است.
در عملیات اجرایی سیاست پولی، بانکها میزان نیاز خود به منابع کوتاهمدت را اعلام میکنند و بانک مرکزی بخشی از این سفارشها را بر اساس شرایط بازار و اهداف سیاست پولی میپذیرد. بنابراین، فاصله میان سفارشهای ثبتشده و سفارشهای پذیرفتهشده نشان میدهد چه میزان از تقاضای نقدینگی شبکه بانکی بدون پاسخ باقی مانده است.
هرچه این شکاف بیشتر باشد، میتوان آن را نشانه افزایش فشار نقدینگی در بخشی از شبکه بانکی دانست. در چنین شرایطی، بانکهایی که با کمبود منابع مواجهاند، برای تأمین نیاز کوتاهمدت خود ناچار به استفاده بیشتر از بازار بینبانکی یا پرداخت هزینه بالاتر برای جذب منابع خواهند بود.
مهدی یزدانپناه، کارشناس پولی و بانکی، با اشاره به این موضوع گفت: زمانی که بانک مرکزی بخشی از سفارشهای ثبتشده را نمیپذیرد، در واقع تلاش میکند از تزریق بیش از اندازه نقدینگی به شبکه بانکی جلوگیری کند. این رویکرد میتواند به کنترل رشد نقدینگی و کاهش فشارهای تورمی کمک کند و همزمان بر نرخهای کوتاهمدت بازار بینبانکی اثر بگذارد.
به گفته وی، اگر فاصله میان سفارشهای ارسالی و پذیرفتهشده در چند هفته متوالی ادامه داشته باشد، میتوان آن را نشانهای از تداوم کمبود نقدینگی در بخشی از شبکه بانکی تلقی کرد؛ وضعیتی که هزینه تأمین منابع کوتاهمدت بانکها را افزایش میدهد.
ارتباط شکاف سفارشها با نرخ بازار بینبانکی
نرخ بازار بینبانکی نیز در کنار میزان سفارشهای پذیرفتهشده، یکی از متغیرهای مهم برای ارزیابی شرایط نقدینگی است. افزایش فشار نقدینگی معمولاً به رشد نرخهای کوتاهمدت در این بازار منجر میشود و بانک مرکزی از طریق ابزارهای سیاست پولی و تنظیم میزان تزریق منابع، تلاش میکند نرخها را در محدوده موردنظر خود مدیریت کند.
در این چارچوب، پذیرش بخش کمتری از سفارشهای بانکی میتواند نشانه رویکرد محتاطانهتر بانک مرکزی در تزریق نقدینگی باشد. این سیاست از یک سو میتواند به کنترل رشد پایه پولی و مهار انتظارات تورمی کمک کند و از سوی دیگر، در صورت تداوم کمبود منابع، فشار مالی بیشتری بر بانکهای نیازمند نقدینگی وارد خواهد کرد.
ناصر رئیسی، پژوهشگر اقتصاد پولی نیز در اینباره اظهار کرد: مقایسه سفارشهای ارسالشده با سفارشهای پذیرفتهشده صرفاً یک گزارش آماری نیست، بلکه میتواند تصویری از وضعیت نقدینگی شبکه بانکی ارائه دهد. هرچه سهم سفارشهای پذیرفتهشده از کل سفارشهای ثبتشده کمتر باشد، نشان میدهد بانک مرکزی در آن مقطع رویکرد محتاطانهتری در تأمین نقدینگی داشته است.
بر این اساس، شکاف میان سفارشهای ارسالی بانکها و سفارشهای پذیرفتهشده توسط بانک مرکزی را میتوان در کنار نرخ بازار بینبانکی، یکی از نشانههای مهم برای ارزیابی شرایط کوتاهمدت بازار پول دانست. افزایش این فاصله میتواند از رشد نیاز بانکها به منابع و محدودتر شدن میزان تزریق نقدینگی حکایت داشته باشد؛ موضوعی که در نهایت بر هزینه تأمین مالی بانکها، نرخهای بازار بینبانکی و مسیر سیاست پولی اثرگذار است.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام