افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت لوازمالتحریر؛ خانوادهها چه چیزهایی را حذف کردند؟
افزایش قیمت لوازمالتحریر در آستانه بازگشایی مدارس، رفتار خرید خانوادهها را تغییر داده و بسیاری از آنها به جای خرید یکباره، ابتدا اقلام ضروری را تهیه و خرید سایر وسایل را به زمان نیاز موکول میکنند.
بازار لوازمالتحریر در روزهای پایانی شهریورماه، همزمان با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی، تنها با افزایش قیمت برخی کالاها مواجه نیست؛ بلکه الگوی خرید بخشی از خانوادهها نیز تغییر کرده است. بررسی بازار نشان میدهد برخی خانوادهها که در سالهای گذشته تمام لوازم مورد نیاز دانشآموز را پیش از بازگشایی مدارس تهیه میکردند، امسال خرید خود را به چند مرحله تقسیم کرده و ابتدا سراغ اقلام ضروری رفتهاند.
فروشندگان لوازمالتحریر میگویند تعداد مشتریان نسبت به سال گذشته کاهش یافته و برخی خانوادهها پس از اطلاع از قیمتها، تعداد اقلام خریداریشده را کاهش دادهاند. در این شرایط، قیمت در کنار کیفیت به یکی از عوامل اصلی انتخاب کالا تبدیل شده و کالاهای فانتزی و برندهای گرانتر با احتیاط بیشتری خریداری میشوند.
دفتر؛ یکی از گرانشدهترین اقلام سبد مدرسه
دفتر از اقلام اصلی سبد خرید دانشآموزان است که در بازار امسال افزایش قیمت قابل توجهی داشته است. بر اساس بررسیهای انجامشده، قیمت یک مدل مشخص دفتر که در شهریور سال گذشته در ابتدای ماه حدود ۳۰ هزار تومان و در پایان ماه حدود ۴۰ هزار تومان بود، اکنون به حدود ۱۳۰ هزار تومان رسیده است.
یکی از فروشندگان میگوید چاپخانه اعلام کرده قیمت این محصول ۱۵ درصد دیگر افزایش خواهد یافت و ممکن است قیمت آن به حدود ۱۵۰ هزار تومان برسد.
در نمونهای دیگر، قیمت دفتر ۶۰ برگ از حدود ۱۸۰ هزار تومان در سال گذشته به ۳۶۰ هزار تومان و دفتر ۲۰۰ برگ از حدود ۵۰۰ هزار تومان به یک میلیون تومان رسیده است. البته قیمت دفترها بسته به تعداد برگ، کیفیت کاغذ، نوع جلد، برند و سایر مشخصات متفاوت است.
قیمت کاغذ نیز در روزهای اخیر افزایش داشته است. به گفته یکی از فروشندگان، قیمت یک بسته کاغذ A4 که پنجشنبه هفته گذشته حدود ۹۰۰ هزار تومان بوده، در ابتدای هفته به یک میلیون تومان و اکنون به حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان رسیده است؛ روندی که میتواند در ادامه بر قیمت محصولاتی مانند دفتر نیز اثر بگذارد.
رئیس اتحادیه لوازمالتحریر نیز افزایش قیمت بسیاری از اقلام این صنف نسبت به سال گذشته را حدود ۵۰ تا ۱۰۰ درصد اعلام کرده و محصولات سلولزی و کاغذی، از جمله دفتر، را در میان کالاهایی دانسته که بیشترین تغییر قیمت را داشتهاند.
برندهای گرانتر از سبد خرید خانوادهها کنار میروند
قیمت لوازمالتحریر در بازار اختلاف قابل توجهی دارد و میان کالاهای دارای برند متوسط، برندهای شناختهشده و محصولات وارداتی فاصله زیادی دیده میشود.
در بازار مورد بررسی، میانگین قیمت مدادرنگی ۱۲ رنگ با برند متوسط حدود ۶۱۰ هزار تومان است، در حالی که قیمت یک نمونه مدادرنگی ۲۴ رنگ وارداتی در روزهای پایانی شهریور حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان اعلام شده است.
در بخش نوشتافزار نیز میانگین قیمت یک خودکار با برند متوسط حدود ۵۰ هزار تومان و مداد حدود ۷۵ هزار تومان است. یکی از فروشندگان از افزایش قیمت برخی محصولات وارداتی در فاصلههای کوتاه خبر میدهد و میگوید قیمت یک مدل خودکار طی یک هفته از ۱۲۰ هزار تومان به ۱۳۰ هزار تومان و سپس ۱۴۰ هزار تومان رسیده است.
به گفته این فروشنده، تغییر مکرر فهرست قیمت شرکتها در فاصلههای کوتاه، قیمتگذاری برای فروشندگان را نیز دشوار کرده است.
افزایش سهم تولید داخل بدون افزایش لزوماً تولید
محسن گلستانی، رئیس اتحادیه لوازمالتحریر، میزان افزایش قیمت عمده محصولات نوشتافزار نسبت به سال گذشته را حدود ۵۰ درصد و در برخی کالاها تا ۱۰۰ درصد اعلام کرده و گفته است بیشترین تغییرات مربوط به محصولات سلولزی، از جمله دفتر و کاغذ بوده است.
وی درباره سهم تولید داخل از بازار گفت: اگر اقلام پرمصرف تحصیلی ملاک قرار گیرد، سال گذشته سهم نوشتافزار ایرانی از بازار مصرف کشور حدود ۶۰ درصد بود، اما امسال به دلیل کاهش واردات و کوچکتر شدن بازار، تولیدات داخلی پاسخگوی نزدیک به ۸۰ درصد بازار هستند.
با این حال، افزایش سهم تولید داخل لزوماً به معنای افزایش تولید نیست، بلکه کوچکتر شدن بازار موجب شده تولیدات موجود داخلی سهم بیشتری از بازار را در اختیار بگیرند.
رئیس اتحادیه لوازمالتحریر همچنین وابستگی بخشی از تولید داخلی به مواد اولیه خارجی و محصولات پتروشیمی را از عوامل اثرگذار بر قیمت تمامشده عنوان کرده است. به گفته وی، تغییر قیمت این مواد در نهایت بر قیمت محصول نهایی اثر میگذارد و افزایش نرخ ارز و رشد قیمت محصولات پتروشیمی نیز طی ماههای گذشته هزینه تأمین مواد اولیه و قیمت نوشتافزار را تحت تأثیر قرار داده است.
بازار هنوز به رونق معمول نرسیده است
در کنار افزایش قیمتها، کاهش تقاضا نیز به یکی از موضوعات مهم بازار تبدیل شده است. گلستانی درباره وضعیت تقاضا در آستانه بازگشایی مدارس گفته است برای مشخص شدن میزان افت تقاضا باید منتظر روزهای آینده بود، اما بازار نوشتافزار که معمولاً از اواخر مرداد یا اوایل شهریور وارد دوره رونق میشود و این روند تا اواسط مهرماه ادامه دارد، در میانه شهریور هنوز به رونق مورد انتظار نرسیده است.
مشاهدات بازار نیز این موضوع را تأیید میکند؛ فروشندگان از کاهش خریدهای یکباره و افزایش خرید اقلام ضروری خبر میدهند.
خانوادهها چه چیزهایی را حذف میکنند؟
گفتوگو با خریداران نشان میدهد افزایش قیمت لوازمالتحریر علاوه بر بالا بردن هزینه خرید، نحوه انتخاب کالا، برند و تعداد اقلام را نیز تغییر داده است.
یکی از خریداران میگوید امسال پیش از خرید، قیمتها را در چند مغازه مقایسه کرده و به دلیل افزایش قیمت دفتر و برخی وسایل نسبت به سال گذشته، تنها اقلام ضروری را خریداری کرده است.
به گفته وی، سال گذشته معمولاً چند دفتر اضافه نیز خریداری میشد، اما امسال تعداد دفاتر کاهش یافته تا در صورت نیاز در طول سال خرید مجدد انجام شود.
این خریدار درباره انتخاب برند نیز میگوید: در گذشته بیشتر به کیفیت و برندی که دانشآموز انتخاب میکرد توجه میشد، اما امسال قیمت اهمیت بیشتری پیدا کرده است. اگر محصولی کیفیت قابل قبول داشته باشد، حتی در صورت ناشناخته بودن برند، انتخاب میشود.
برخی کالاهای فانتزی و خارجی همچنان برای دانشآموزان جذاب هستند، اما قیمت بالاتر آنها موجب شده خانوادهها در خرید این گروه از کالاها محتاطتر باشند.
یکی دیگر از خریداران که برای دو دانشآموز لوازم مدرسه تهیه میکرد، میگوید زمانی که برای دو فرزند خرید انجام میشود، اختلاف قیمتها بیشتر خود را نشان میدهد. به گفته او، دفتر، کاغذ، نوشتافزار، کیف و جامدادی هرکدام بخشی به هزینه نهایی اضافه میکنند.
وی میافزاید: در گذشته بیشتر وسایل مورد نیاز سال تحصیلی یکباره خریداری میشد، اما امسال خرید محدود شده و برخی اقلام به زمانی موکول شده که واقعاً مورد نیاز باشند.
فهرست مدرسه، امکان حذف برخی اقلام را کم میکند
البته امکان کاهش خرید برای همه خانوادهها یکسان نیست. یکی از والدین دانشآموزان مدارس غیردولتی میگوید مدرسه از قبل فهرست وسایل مورد نیاز را در اختیار خانوادهها قرار میدهد و تقریباً تمام اقلام اعلامشده باید تهیه شوند.
به گفته این والد، برای هر درس یا فعالیت چند قلم وسیله مشخص شده و مجموع این اقلام هزینه قابل توجهی ایجاد میکند. به همین دلیل، خانواده پیش از خرید قیمتها را از چند فروشگاه دریافت کرده تا بتواند هزینهها را مدیریت کند.
وی میگوید در برخی موارد مدرسه برند یا مشخصات خاصی را پیشنهاد میکند و همین موضوع دامنه انتخاب خانواده را محدودتر میکند. در چنین شرایطی، ابتدا وسایل الزامی خریداری میشود و در صورت باقی ماندن بودجه، کالاهای فانتزیتر در اولویت قرار میگیرند.
هزینه یک سبد نمونه به حدود ۵ میلیون تومان رسید
برای درک بهتر سطح هزینهها میتوان یک سبد نمونه شامل ۹ قلم، از جمله دفتر، مدادرنگی ۱۲ رنگ، خودکار، مداد، پاککن، تراش، جامدادی، کیف و خطکش را در نظر گرفت.
بر اساس قیمتهای مشاهدهشده در بازار، مجموع این اقلام با قیمت متوسط به حدود ۴ میلیون و ۹۵۵ هزار تومان میرسد. البته این رقم تنها یک سبد نمونه است و به معنای هزینه کامل لوازمالتحریر یک دانشآموز نیست؛ چراکه تعداد مورد نیاز هر کالا، مقطع تحصیلی، برند و کیفیت انتخابشده در خانوادههای مختلف متفاوت است.
همچنین برخی دانشآموزان ممکن است بخشی از لوازم سال گذشته را همچنان در اختیار داشته باشند و نیازی به خرید مجدد تمام اقلام نداشته باشند.
در بخش لوازم جانبی نیز قیمت برخی کالاها نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. یکی از فروشندگان میگوید قیمت یک حلقه چسب پهن که در اسفند حدود ۹۰ هزار تومان بوده، در فروردین به حدود ۲۵۰ هزار تومان رسیده است.
قیمت جلد چسبی کتاب نیز از حدود ۱۰۰ هزار تومان در سال گذشته به حدود ۳۰۰ هزار تومان رسیده و نمونههایی با چسب قویتر حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان قیمت دارند.
چسب ماتیکی ۱۵ گرمی نیز در بازار مورد بررسی حدود ۱۰۰ هزار تومان قیمت دارد، در حالی که فروشنده قیمت آن در گذشته را حدود ۳۰ هزار تومان اعلام میکند.
در میان اقلام کوچکتر، میانگین قیمت یک پاککن با برند متوسط حدود ۶۰ هزار تومان، تراش حدود ۱۵۰ هزار تومان و خطکش حدود ۲۱۰ هزار تومان است. میانگین قیمت جامدادی نیز حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و کیف حدود دو میلیون و ۳۰۰ هزار تومان اعلام شده است.
خرید مرحلهای جای خرید یکباره را گرفت
یکی از تغییرات محسوس در بازار، نحوه خرید خانوادههاست. فروشندگان میگویند بخشی از مشتریان به جای تهیه تمام لوازم مورد نیاز در یک نوبت، خرید خود را به چند مرحله تقسیم کردهاند.
در این شرایط، دفتر، نوشتافزار و سایر وسایل ضروری در اولویت قرار گرفته و خرید کالاهایی که ضرورت کمتری دارند به زمان دیگری موکول میشود.
این تغییر رفتار در شرایطی رخ داده که خانوارها همزمان با هزینههای مختلف زندگی از جمله خوراک، مسکن، حملونقل، درمان و سایر نیازهای روزمره مواجه هستند.
بر اساس گزارش مرکز آمار از تورم مردادماه ۱۴۰۵ نیز تورم نقطهبهنقطه گروه خوراکیها و آشامیدنیها حدود دو برابر تورم کالاهای غیرخوراکی و خدمات اعلام شده است. از سوی دیگر، رقم سبد معیشت خانوار کارگری برای تعیین دستمزد سال ۱۴۰۵ حدود ۴۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان تعیین شده و حداقل مزد پایه نیز حدود ۱۶.۶ میلیون تومان اعلام شده است. این مقایسه میان مزد پایه و رقم سبد معیشت است و نباید با کل دریافتی کارگر یکسان تلقی شود.
تغییر موجودی و دشواری قیمتگذاری برای فروشندگان
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده در بازار، وضعیت موجودی فروشگاههاست. یکی از فروشندگان میگوید بخش قابل توجهی از کالاهای موجود در فروشگاه مربوط به خریدها و موجودیهای قبلی است و سهم کالاهای جدید در برخی فروشگاهها محدودتر شده است.
با این حال، این اظهارنظر مربوط به بازار مورد بررسی است و نمیتوان آن را به کل بازار کشور تعمیم داد. درباره سهم کالاهای داخلی و وارداتی نیز آمارهای متفاوتی از سوی فعالان بازار مطرح شده و بررسی دقیق آن نیازمند مشخص بودن تعریف کالا و جامعه آماری است.
در این شرایط، تغییر مکرر قیمتها برای فروشندگان نیز به یک چالش تبدیل شده است؛ چراکه فاصله کوتاه میان قیمتهای اعلامی شرکتها، تعیین قیمت فروش و پیشبینی هزینه جایگزینی کالا را دشوار میکند.
لوازمالتحریر از خرید سالانه به خرید در طول سال
بازار لوازمالتحریر در روزهای پایانی شهریورماه فقط شاهد افزایش قیمت برخی کالاها نیست؛ تغییر رفتار خریداران نیز بخش مهم دیگری از وضعیت این بازار را نشان میدهد.
خانوادههایی که در سالهای گذشته بخش قابل توجهی از لوازم مدرسه را پیش از آغاز سال تحصیلی و حتی کمی بیشتر از نیاز ابتدای سال خریداری میکردند، اکنون در مواردی خرید خود را به نیاز فوری محدود کردهاند.
مقایسه قیمت فروشگاهها، انتخاب برندهای ارزانتر با کیفیت قابل قبول، کاهش خرید کالاهای فانتزی و موکول کردن خرید برخی اقلام به ماههای آینده، از جمله رفتارهایی است که در گفتوگو با فروشندگان و خانوادهها مشاهده میشود.
به این ترتیب، تغییر اصلی در بازار لوازمالتحریر تنها در برچسب قیمت کالاها دیده نمیشود؛ بلکه بخشی از خانوادهها زمان خرید، مقدار خرید و حتی معیار انتخاب خود را تغییر دادهاند؛ تغییری که نشان میدهد هزینه آغاز سال تحصیلی برای برخی خانوارها به موضوعی برای برنامهریزی و اولویتبندی تبدیل شده است.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام