تحول دیجیتال، موتور شفافسازی در نظام مالیاتی کشور
نظام مالیاتی کشور با حرکت به سمت حکمرانی دادهمحور و بهرهگیری از فناوریهای نوین و شرکتهای معتمد فناور، در مسیر شفافسازی اقتصادی، افزایش کارایی و تحقق عدالت مالیاتی قرار گرفته است.
نظام مالیاتی کشور با اتکا به فناوریهای نوین، حکمرانی دادهمحور و بهرهگیری از ظرفیت شرکتهای معتمد مالیاتی، در مسیر افزایش شفافیت اقتصادی و ارتقای کارایی ساختاری قرار گرفته است؛ مسیری که در پاسخ به پیچیدهتر شدن روابط اقتصادی و گسترش اقتصاد دیجیتال، به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل شده است.
نظام مالیاتی بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای حکمرانی اقتصادی، نقشی کلیدی در تأمین منابع پایدار دولت، توزیع عادلانه ثروت و هدایت فعالیتهای اقتصادی ایفا میکند. در سالهای اخیر، تحولات ساختاری اقتصاد، افزایش حجم مبادلات و رشد فعالیتهای دیجیتال، چالشهای جدیدی پیشروی نظام مالیاتی قرار داده که پاسخ به آنها با روشهای سنتی امکانپذیر نیست.
در همین راستا، رویکرد نظام مالیاتی کشور از ساختاری متکی بر اسناد کاغذی، خوداظهاری سنتی و رسیدگیهای موردی، به سمت نظامی هوشمند، یکپارچه و مبتنی بر داده تغییر یافته است. در گذشته، محدودیت اطلاعات و نبود دسترسی به دادههای جامع، موجب بروز خطا، نابرابری در تشخیص مالیات و اطاله فرآیندها میشد؛ اما با توسعه سامانههای الکترونیکی و اتصال پایگاههای اطلاعاتی، امکان رصد دقیقتر فعالیتهای اقتصادی و شفافسازی گردش مالی فراهم شده است.
تحول دیجیتال در نظام مالیاتی، نقش مهمی در ارتقای شفافیت اقتصادی ایفا کرده و زمینه مقابله مؤثر با فرار مالیاتی و اقتصاد زیرزمینی را فراهم آورده است. تجمیع و تحلیل دادههای مالی از منابع مختلف، امکان پنهانسازی درآمدها را بهطور قابلتوجهی کاهش داده و علاوه بر افزایش درآمدهای پایدار دولت، اعتماد عمومی و احساس عدالت مالیاتی را تقویت کرده است.
در کنار شفافیت، افزایش کارایی نیز از مهمترین دستاوردهای دیجیتالی شدن نظام مالیاتی به شمار میرود. الکترونیکی شدن فرآیندها از ثبتنام مؤدیان و ارسال اظهارنامهها تا تشخیص، رسیدگی و وصول مالیات، موجب کاهش بروکراسی اداری، حذف مراجعات حضوری غیرضروری و تسریع در انجام امور شده است. این روند، ضمن کاهش هزینههای اجرایی دولت، تجربه مؤدیان در تعامل با نظام مالیاتی را نیز بهبود بخشیده است.
یکی از ارکان اصلی این تحول، استقرار سامانههای یکپارچه و هوشمند مالیاتی از جمله سامانه مؤدیان و پایانههای فروشگاهی است. این سامانهها با هدف ثبت برخط معاملات، صدور صورتحساب الکترونیکی و ایجاد زنجیره شفاف اطلاعات مالی طراحی شدهاند و نقش مهمی در تحقق حکمرانی دادهمحور ایفا میکنند؛ بهگونهای که تصمیمگیریهای اقتصادی بر پایه دادههای واقعی و تحلیلهای دقیق انجام میشود.
در این میان، شرکتهای معتمد مالیاتی بهعنوان بازوی اجرایی و فناورانه نظام مالیاتی، نقش مهمی بر عهده دارند. این شرکتها با ارائه زیرساختهای نرمافزاری و راهکارهای فنی، بخش قابلتوجهی از الزامات نظام مالیاتی هوشمند را پیادهسازی میکنند. با این حال، تجربه سالهای اخیر نشان میدهد که سطح توانمندی و کیفیت عملکرد این شرکتها یکسان نیست.
برخی شرکتها صرفاً به اجرای حداقلی الزامات بسنده کردهاند، در حالی که گروهی دیگر با سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه، ارائه راهکارهای نوآورانه و ارتقای امنیت و مقیاسپذیری سامانهها، نقش فعالتری در اکوسیستم مالیاتی ایفا میکنند. این تفاوت عملکرد، بهتدریج به یکی از شاخصهای مهم ارزیابی شرکتهای معتمد تبدیل شده است.
ارتقای برخی شرکتهای معتمد به رده شرکتهای دانشبنیان فناور، نشاندهنده تغییر رویکرد از اجرای صرف مقررات به نقشآفرینی فناورانه است. این سطح از ارزیابی، مستلزم برخورداری از عمق فناوری، توان حل مسائل کلان، تیمهای تخصصی و اثرگذاری واقعی در نظام اقتصادی است و بدون نوآوری و تولید دانش فنی امکانپذیر نیست.
این تحول، پیامدهای مهمی برای آینده نظام مالیاتی کشور دارد؛ از جمله سوق یافتن رقابت میان شرکتهای معتمد از رقابت قیمتی به رقابت فناورانه و ارتقای کیفیت خدمات. همچنین حضور بازیگران فناور قدرتمند، امکان طراحی و اجرای سیاستهای هوشمندتر را برای سیاستگذاران فراهم میکند.
در عین حال، چالشهایی مانند امنیت دادهها، حفظ حریم خصوصی مؤدیان، یکپارچگی سامانهها و توانمندسازی نیروی انسانی، همچنان نیازمند توجه و سیاستگذاری دقیق است. تحول دیجیتال، صرفاً به معنای راهاندازی سامانههای جدید نیست، بلکه مستلزم تغییر نگرش، بازمهندسی فرآیندها و سرمایهگذاری پایدار در منابع انسانی است.
در مجموع، آینده نظام مالیاتی کشور به تفکیک روشن میان اجرای مقررات و نقشآفرینی فناورانه وابسته است؛ مسیری که میتواند به افزایش کارایی، شفافیت مالی، عدالت اقتصادی و تقویت حکمرانی هوشمند در کشور منجر شود.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام