دلار در مسیر نوسان؛ مداخله ارزی بانک مرکزی چقدر دوام دارد؟

بازار ارز در هفته‌های اخیر با ثبت سطوح تاریخی جدید، نوسانات شدیدی را تجربه کرده است. در این شرایط، بانک مرکزی با افزایش عرضه ارز و راه‌اندازی صندوق‌های ارزی تلاش کرده از شدت نوسانات بکاهد و تا حدودی نیز در آرام کردن بازار موفق بوده است؛ با این حال، تداوم این سیاست‌ها به میزان منابع ارزی کشور و وضعیت درآمدهای ارزی بستگی دارد.

دلار طی هفته‌های اخیر تحت تأثیر تحولات سیاسی و نظامی، محدودیت‌های اقتصادی و شرایط تجارت خارجی، نوسانات قابل‌توجهی را تجربه کرده و به سطوح تاریخی جدیدی رسیده است. در واکنش به این شرایط، بانک مرکزی مجموعه‌ای از سیاست‌های مدیریتی را برای کنترل التهاب بازار ارز در دستور کار قرار داده است.

افزایش عرضه ارز در بازار و راه‌اندازی صندوق‌های ارزی از جمله این اقدامات است. هدف از این سیاست‌ها، مدیریت جریان عرضه و تقاضا، کاهش شدت نوسانات و جلوگیری از جهش بیشتر نرخ ارز عنوان شده است.

صندوق‌های ارزی به‌عنوان ابزاری جدید، امکان سرمایه‌گذاری ارزی را برای مردم فراهم می‌کنند و می‌توانند بخشی از تقاضای احتیاطی ارز را از بازار فیزیکی به سمت بازار مالی منتقل کنند. از سوی دیگر، عرضه ارز از سوی بازارساز نیز می‌تواند در کوتاه‌مدت به ایجاد تعادل در بازار کمک کند. با این حال، پرسش مهم این است که این سیاست‌ها تا چه اندازه امکان مدیریت پایدار بازار ارز را فراهم می‌کنند و آیا منابع ارزی کشور برای تداوم این مداخلات کافی است؟

مداخله ارزی می‌تواند به آرامش بازار کمک کند

کامران ندری، کارشناس اقتصادی، درباره اثرگذاری سیاست‌های ارزی بانک مرکزی و دولت گفت این اقدامات می‌تواند در مدیریت بازار مؤثر باشد، اما مسئله اصلی به کاهش درآمدهای ارزی کشور و شرایط فروش نفت بازمی‌گردد.

او با اشاره به وضعیت درآمدهای ارزی کشور افزود: بر اساس قرائن و نشانه‌ها، درآمدهای ارزی کاهش یافته و صادرات نفت نیز تا حدود زیادی تحت تأثیر تحولات اخیر قرار گرفته است. به گفته ندری، دو منبع اصلی تأمین ارز کشور، یعنی درآمدهای نفتی و صادرات غیرنفتی، نسبت به گذشته با شرایط متفاوتی مواجه شده‌اند.

تقویت ظرفیت صادراتی پتروشیمی و فولاد ضروری است

این کارشناس اقتصادی درباره راهکارهای تقویت منابع ارزی کشور اظهار کرد: اگر قرار باشد این مسئله به شکل ریشه‌ای حل شود، باید شرایط صادرات نفت به سمت وضعیت عادی حرکت کند.

ندری همچنین بر ضرورت جبران آسیب‌های واردشده به بخش‌های صادراتی تأکید کرد و گفت آسیب‌هایی که به پتروشیمی‌ها و فولادی‌ها وارد شده و بر توان صادراتی آنها اثر گذاشته است، باید جبران شود تا ظرفیت صادراتی این بخش‌ها دوباره تقویت شود.

بازارساز می‌تواند فضای روانی بازار ارز را مدیریت کند

ندری با اشاره به نقش بانک مرکزی در مدیریت کوتاه‌مدت بازار ارز گفت سیاست‌گذار می‌تواند با مداخله مناسب در بازار، فضای روانی را مدیریت و آرام کند. به گفته او، این اقدامات می‌تواند در کوتاه‌مدت مؤثر باشد، اما طبیعتاً اثر آن محدود است.

او ادامه داد: اگر در بلندمدت بتوان مسئله اصلی درآمدهای ارزی را حل کرد، اقدامات کوتاه‌مدت بازارساز نیز می‌تواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد. در شرایط فعلی، میزان موفقیت این سیاست‌ها به منابع ارزی موجود بستگی دارد.

تأمین ارز کالاهای اساسی باید اولویت نخست بانک مرکزی باشد

این کارشناس اقتصادی درباره افزایش اخیر قیمت دلار و نحوه مدیریت بازار ارز گفت اولویت اصلی بانک مرکزی باید تأمین ارز کالاهای اساسی باشد. این ارز می‌تواند با نرخ مشخصی تأمین شود و الزاماً تابع نرخ بازار آزاد نیست.

ندری افزود: در مرحله نخست باید نیازهای اساسی کشور تأمین شود و پس از آن، در صورت وجود منابع ارزی مازاد، می‌توان بخشی از این منابع را وارد بازار کرد و برای مدیریت قیمت و کاهش التهاب استفاده کرد.

او تأکید کرد اگر محاسبات بانک مرکزی نشان دهد ارز کافی برای واردات کالاهای اساسی در اختیار دارد، منابع مازاد می‌تواند برای مدیریت بازار ارز به کار گرفته شود.

تقویت صادرات غیرنفتی به ثبات بازار ارز کمک می‌کند

ندری یکی دیگر از راه‌های تقویت منابع ارزی کشور را جلب همکاری سایر کشورها دانست و گفت در صورت شکل‌گیری این همکاری‌ها، می‌توان تا حدود زیادی صادرات غیرنفتی را احیا و وضعیت منابع ارزی را بهبود داد.

چشم‌انداز بازار ارز به تحولات سیاسی و روابط خارجی گره خورده است

این کارشناس اقتصادی در پایان با اشاره به عوامل مؤثر بر آینده بازار ارز گفت بخش مهمی از چشم‌انداز این بازار به تحولات سیاسی و نظامی و شرایط روابط خارجی بستگی دارد.

به گفته ندری، هر اندازه شرایط به سمت کاهش تنش و تقویت همکاری‌های اقتصادی پیش برود، امکان بهبود وضعیت صادرات و افزایش منابع ارزی نیز بیشتر خواهد شد.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما