کاهش مشارکت اقتصادی در ایران/نرخ بیکاری تک رقمی اما بازار کار خالیتر شد
با وجود آنکه نرخ بیکاری ایران تک رقمی و حدود ۷.۴ درصد اعلام شده، بررسیها نشان میدهد مشارکت اقتصادی به پایینترین حد خود رسیده و مشاغل کوچک و وابسته به اینترنت دچار بحران شدهاند. کارشناسان هشدار میدهند که کاهش مشارکت اقتصادی به معنای خروج نیروی کار و سرمایه از بازار است، نه افزایش فرصتهای شغلی.
تا تابستان ۱۴۰۴، حدود ۳۹ میلیون نفر در ایران غیرفعال اقتصادی بودهاند و تنها ۴۰.۸ درصد از جمعیت مشارکت اقتصادی داشتهاند. در مقابل، نرخ بیکاری کل کشور ۷.۴ درصد گزارش شده که نسبت به سال قبل ۰.۱ واحد درصد کاهش یافته است. کارشناسان تأکید دارند کاهش نرخ بیکاری در کنار افت مشارکت اقتصادی، نشاندهنده خروج افراد از بازار کار است نه ایجاد فرصتهای شغلی جدید.
بر اساس آمار، جمعیت شاغل از بهار تا تابستان ۱۴۰۴ حدود ۱۶۵ هزار نفر کاهش یافته است. بخش قابل توجهی از کسب و کارها، به ویژه آنهایی که وابسته به اینترنت و اقتصاد دیجیتال هستند، پس از جنگ ۱۲ روزه و قطعی گسترده اینترنت، با مشکلات جدی روبهرو شدند. برای مثال، بیش از ۶۰۰ هزار نیروی کار رسمی طی دو ماهه تیر و مرداد از بنگاههای مشمول تأمین اجتماعی تعدیل شدهاند.
بازارهای سنتی نیز تحت تأثیر رکود قرار دارند؛ در بازار بزرگ تهران، با وجود باز بودن مغازهها، مشتریان کم هستند و بسیاری از کسب و کارها مجبور به تعدیل نیرو شدهاند. وضعیت مشابه در کافهها، رستورانها و مراکز زیبایی نیز مشاهده میشود. افزایش قیمتها، کاهش تقاضا و تورم خوراکیها باعث شده بسیاری از صاحبان کسب و کارها نیروی انسانی خود را کاهش دهند یا فعالیتهای خود را محدود کنند.
همزمان، قطعی اینترنت باعث مهاجرت برخی متخصصان و صاحبان کسب و کار به کشورهای همسایه شده و پژوهشگران و توسعهدهندگان برای ادامه کار خود مجبور به ترک ایران شدهاند. این خروج سرمایه انسانی و اقتصادی، به گفته جامعهشناسان، «قتل جنین اشتغال پیش از تولد» است؛ فرصتهای شغلی بالقوه که هیچگاه ایجاد نشدهاند.
جامعهشناسان و کارشناسان اقتصاد هشدار میدهند: مشکل بیکاری در ایران صرفاً اقتصادی نیست؛ بلکه پیامد ساختارهای نهادی، اقتصاد رانتی، عدم امنیت سرمایهگذاری و عدم تناسب درآمد با تورم است. بیکاری پنهان، شغلهای نامناسب برای سطح توانمندی افراد و کاهش انگیزه برای تحصیل و اشتغال مولد، همه نشاندهنده یک چرخه نهادی بیکاری است.
برای خروج از این بحران، کارشناسان راهکارهایی چون احیای امید و نشاط اجتماعی، پیشبینیپذیری اقتصادی، حفظ کرامت نیروی کار و ایجاد بیمه بیکاری فراگیر پیشنهاد میکنند تا افراد مجبور به کارهای سیاه یا مهاجرت اجباری نشوند.
*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام