وابستگی به درهم تهدید شد/ایران به دنبال ارزهای جایگزین در تجارت بین‌المللی

تحولات اخیر در منطقه خلیج فارس، به ویژه افزایش تنش‌ها بین ایران و آمریکا، چالش‌های جدی را برای روابط تجاری ایران با امارات متحده عربی ایجاد کرده است. امارات که پیش از این به عنوان شریک تجاری کلیدی و مسیر مهمی برای دور زدن تحریم‌ها از طریق استفاده گسترده از درهم عمل می‌کرد، اکنون با تصمیماتی نظیر ابطال اقامت اتباع ایرانی، تجارت ایران را با مخاطرات جدی روبرو ساخته است. این وضعیت، وابستگی به درهم را به یک تهدید تبدیل کرده و لزوم بازنگری در استراتژی‌های تجاری ایران را بیش از پیش نمایان ساخته است.

زمینه و اهمیت روابط تجاری ایران و امارات:

پیش از تشدید تنش‌ها، امارات متحده عربی یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری ایران محسوب می‌شد. حجم بالای تجارت دوجانبه، که بالغ بر ۲۵ میلیارد دلار برآورد شده (۸۵٪ آن مربوط به واردات کالاهای سایر کشورها از طریق امارات بوده است)، نشان‌دهنده نقش حیاتی این کشور به عنوان یک هاب منطقه‌ای برای ایران است. درهم امارات، به دلیل پیوند با دلار و ثبات نسبی، به طور گسترده در مبادلات ایران، به ویژه در تجارت با کشورهای منطقه و حتی شرق آسیا، به عنوان ارز واسط استفاده می‌شد. این امر به ایران کمک می‌کرد تا بخشی از مبادلات تجاری و بانکی خود را در شرایط تحریم‌های بین‌المللی ادامه دهد.

تأثیر افزایش تنش‌ها و سیاست‌های امارات بر تجارت ایران:

حمله آمریکا به ایران و بالاگرفتن تنش‌ها در منطقه، به ویژه در امارات، منجر به اتخاذ تصمیمات سختگیرانه‌ای علیه اتباع ایرانی شد. ابطال تمام اقامت‌های ایرانیان و تعیین مهلت یک ماهه برای خروج آنها از امارات، شبکه تراستی‌هایی که برای دور زدن تحریم‌ها ضروری بودند را با خطر انحلال مواجه کرده است. این اقدامات نه تنها روابط سیاسی را متأثر ساخته، بلکه به طور مستقیم بر جریان تجارت و انتقال پول تأثیر منفی گذاشته است.

وابستگی به درهم: تهدیدی در شرایط بحرانی:

محمد موذن، کارشناس بازارهای مالی، با تأکید بر نقش کلیدی امارات و ارز درهم در تجارت ایران، ابراز داشت که در شرایط کنونی، وابستگی به درهم به یک تهدید جدی تبدیل شده است. وی توضیح داد که شرکت‌های ایرانی برای سهولت تجارت و دور زدن تحریم‌ها، به طور گسترده از شبکه‌های تراستی در امارات استفاده می‌کنند و نرخ ثابت درهم به دلار (۳.۶) برای بازار ارز ایران اهمیت حیاتی یافته است. با این حال، تنش‌های اخیر فشار مضاعفی بر اقتصاد ایران وارد کرده و اختلال در روابط با امارات می‌تواند منجر به کمبود عرضه اسکناس دلار و افزایش چالش‌ها برای تجار شود.

پیامدهای اختلال در روابط تجاری:

اختلال در روابط ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس، به ویژه امارات، پیامدهای متعددی خواهد داشت. از جمله این پیامدها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- متضرر شدن تجار ایرانی: مشکلات عمده در نقل و انتقال پولی و بانکی.

- چالش در ورود ارز به کشور: کاهش عرضه اسکناس دلار و افزایش نرخ آن.

- خطرات برای تجارت ایران: سیاست امارات مبنی بر اخراج اتباع ایرانی، حتی سرمایه‌گذاران، می‌تواند تجارت ایران را به طور جدی به خطر اندازد.

راهکارهای پیشنهادی برای آینده تجارت ایران:

در مواجهه با این چالش‌ها، کارشناسان بر لزوم اتخاذ رویکردهای جدید در استراتژی تجاری ایران تأکید دارند. محمد موذن راهکارهای زیر را پیشنهاد می‌کند:

تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری: گسترش روابط تجاری با کشورهای مختلف و جایگزینی ارزهایی مانند یوان چین، روبل روسیه، لیر ترکیه و دینار عراق.

استفاده از پتانسیل بانک‌های روسی: تمرکز بر همکاری با بانک‌های روسی که پتانسیل خوبی برای نقل و انتقالات مالی دارند.

جایگزینی درهم با سایر ارزها: با توجه به احتمال تشدید تنش‌ها و چالش‌های بیشتر در روابط با کشورهای حاشیه خلیج فارس، اتخاذ رویکرد جایگزینی درهم با سایر ارزهای معتبر ضروری است.

نتیجه‌گیری:

تحولات اخیر منطقه، زنگ خطری جدی برای اقتصاد ایران و به ویژه روابط تجاری آن با امارات است. وابستگی بیش از حد به یک مسیر و یک ارز خاص، در شرایط پرتنش کنونی، ریسک بالایی را متوجه تجارت کشور می‌سازد. ایران نیازمند بازنگری اساسی در استراتژی‌های تجاری خود، تنوع‌بخشی به شرکای تجاری و ارزهای مورد استفاده، و تقویت روابط با اقتصادهای نوظهور است تا بتواند از تبعات منفی تنش‌های سیاسی و اقتصادی در امان بماند و مسیر توسعه تجاری خود را هموار سازد.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما