بن خواربار کارگران همچنان ۲.۲ میلیون تومان/پیشنهاد تأمین ماهانه کالاهای اساسی به جای پرداخت نقدی

در حالی که هزینه‌های معیشت و قیمت مواد غذایی در ماه‌های اخیر افزایش چشمگیری داشته، مبلغ بن خواربار کارگران در سال ۱۴۰۵ همچنان همان رقم سال گذشته یعنی ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان باقی مانده است؛ موضوعی که با انتقاد برخی نمایندگان جامعه کارگری همراه شده و آنان معتقدند این مبلغ در شرایط فعلی اقتصاد، کارایی لازم را برای تأمین نیازهای غذایی خانوارهای کارگری ندارد.

در دی‌ماه ۱۴۰۴ ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی برای واردات کالاهای اساسی که بخش قابل توجهی از آن به نهاده‌های دامی اختصاص داشت، حذف شد. این تصمیم به گفته کارشناسان باعث شد طی چهار ماه گذشته قیمت‌ها در بخش‌های مختلف، از خدمات گرفته تا کالاهای نهایی، بین سه تا پنج برابر افزایش پیدا کند. در عین حال، پیامدهای ناشی از شرایط جنگی نیز هنوز به طور کامل در بازار منعکس نشده است.

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، تورم نقطه به نقطه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در اسفند ۱۴۰۴ به ۱۱۳.۸ درصد رسیده است. محسن باقری، رئیس کمیته مزد شورای عالی کار، پیش‌تر در روزهای پایانی سال گذشته گفته بود که حذف ارز ترجیحی و اجرای جراحی اقتصادی دولت، طی ماه‌های دی، بهمن و اسفند تغییرات قابل توجهی در قیمت کالاهای اساسی ایجاد کرده است؛ اما آثار این تغییرات همچنان در سبد معیشت کارگران ادامه دارد.

به گفته وی، به همین دلیل شورای عالی کار تصمیم گرفت افزایش بن کارگری و حق تأهل را به سال ۱۴۰۵ موکول کند تا پس از مشخص شدن روند قیمت‌ها، امکان بازنگری در این مؤلفه‌ها فراهم شود. بر اساس توافق میان نمایندگان کارگران، کارفرمایان و دولت، قرار است در نیمه نخست سال جاری با به‌روزرسانی سبد معیشت کارگران در کمیته مزد و با توجه به نرخ تورم مواد غذایی در ماه‌های فروردین تا خرداد، موضوع بازنگری در حداقل دستمزد مورد بررسی قرار گیرد.

با این حال، در حال حاضر مبلغ بن کارگری در حداقل دستمزد سال ۱۴۰۵ بدون تغییر همان رقم سال گذشته باقی مانده است.

پیشنهاد جایگزینی کالا به جای پول

در همین زمینه، علیرضا محجوب دبیرکل خانه کارگر ایران معتقد است پرداخت نقدی بن خواربار در شرایط اقتصادی فعلی چندان کارآمد نیست و بهتر است کالاهای اساسی به‌صورت ماهانه در اختیار خانوارهای کارگری قرار گیرد.

وی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر گفت: در وضعیت کنونی پول نقد نمی‌تواند به‌طور مؤثر نیازهای غذایی کارگران را تأمین کند و بهتر است اقلام اساسی به شکل کالابرگ یا تأمین مستقیم کالا در اختیار خانوارهای کارگری قرار گیرد.

به گفته محجوب، زیرساخت اجرای چنین طرحی از طریق تعاونی‌ها و فروشگاه‌های بزرگ در کشور وجود دارد و می‌توان با استفاده از شبکه بیش از سه هزار تعاونی فعال، توزیع منظم کالاهای اساسی برای کارگران را ساماندهی کرد.

وی تأکید کرد این اعتبار نباید به شکلی باشد که از چرخه خرید کالاهای اساسی خارج شود، بلکه باید به‌طور مشخص برای تأمین مواد غذایی مورد نیاز خانوارهای کارگری اختصاص یابد.

افزایش چند برابری مزد برای تأمین معیشت

دبیرکل خانه کارگر همچنین با اشاره به شکاف میان درآمد و هزینه‌های زندگی کارگران گفت: هنوز متولیان امر را برای افزایش واقعی دستمزد همراه نکرده‌ایم. به گفته او، برای تأمین حداقل معیشت خانوارهای کارگری، افزایش دستمزد در برخی موارد باید ۷ تا ۱۰ برابر باشد.

محجوب افزود: حتی اگر دستمزدها چند برابر هم افزایش یابد، در شرایط تورمی ممکن است این افزایش به سرعت بی‌اثر شود؛ به همین دلیل تأمین مستقیم کالاهای اساسی می‌تواند امنیت غذایی کارگران را بهتر تضمین کند.

زمان‌بندی اجرای پیشنهاد

وی درباره امکان اجرای این طرح در سال جاری نیز گفت: اجرای آن زمان‌بر است، اما امیدواریم دست‌کم توافق اولیه برای اجرای آن تا پایان سال حاصل شود و دولت و کارفرمایان نیز با آن همراه شوند.

به گفته محجوب، در صورت وجود اراده مشترک میان دولت، کارفرمایان و نمایندگان کارگری، اجرای این طرح می‌تواند ظرف دو تا سه ماه عملیاتی شود.

تورم مواد غذایی و فشار بر سبد معیشت

محجوب در ادامه با اشاره به نرخ تورم مواد غذایی گفت: بر اساس آمار مرکز آمار ایران، تورم مواد غذایی در دی‌ماه سال گذشته ۸۹.۹ درصد بوده و در چنین شرایطی نمی‌توان افزایش مزد را کمتر از این نرخ در نظر گرفت.

وی همچنین یادآور شد پیش‌بینی‌ها در میانه سال گذشته نشان می‌داد که نرخ تورم در سال ۱۴۰۵ به سه رقمی خواهد رسید؛ موضوعی که به گفته او حتی پیش از بروز تحولات اخیر نیز قابل پیش‌بینی بوده است.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما