هشدار درباره سیاست جدید بنزینی؛ افزایش قیمت بهتنهایی کافی نیست
استاد دانشگاه صنعتی شریف با ناکافی دانستن افزایش قیمت سهمیه سوم بنزین از ۵ به ۱۰ هزار تومان، تأکید کرد که حل ناترازی و قاچاق سوخت به اصلاح مصرف، خودرو و حملونقل در کنار سیاست قیمتی نیاز دارد.
یک استاد دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به افزایش قیمت سهمیه سوم بنزین از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان گفت این میزان افزایش نمیتواند تأثیر قابلتوجهی بر کاهش مصرف یا رفع ناترازی سوخت داشته باشد و اصلاح ساختار مصرف، خودرو و حملونقل باید همزمان با سیاستهای قیمتی دنبال شود.
هاشم اورعی با بررسی وضعیت تولید و مصرف بنزین اظهار کرد: آخرین آمارهای پیش از افزایش قیمت نشان میداد تولید پالایشگاهها حدود ۱۱۲ میلیون لیتر در روز است و با احتساب سایر منابع، از جمله ریفرمیت تولیدشده در پتروشیمیها، میزان عرضه به حدود ۱۲۲ تا ۱۳۲ میلیون لیتر در روز میرسد. در مقابل، حدود ۱۴ میلیون لیتر در روز کسری وجود داشت.
به گفته او، دولت پس از مدتها بررسی تصمیم گرفت سهمیه و قیمت بنزین در نرخهای اول و دوم بدون تغییر باقی بماند و قیمت سهمیه سوم که حدود ۱۵ درصد از کل بنزین را شامل میشود، از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یابد.
اورعی با بیان اینکه این تغییر قیمت بهتنهایی نمیتواند مشکل ناترازی را حل کند، افزود: نمیتوان انتظار داشت افزایش قیمت تنها ۱۵ درصد از بنزین، آن هم در شرایطی که قیمت سایر کالاها و خدمات نیز افزایش یافته، تغییر محسوسی در مصرف ایجاد کند. از سوی دیگر، اثر این افزایش قیمت با توجه به تورم موجود به مرور کاهش مییابد.
دو رویکرد برای مدیریت مصرف بنزین
این کارشناس انرژی درباره دیدگاههای مطرحشده برای مدیریت مصرف بنزین گفت: در دولت دو رویکرد اصلی مطرح است؛ یک دیدگاه بر تقسیم کل بنزین میان مردم بر اساس کد ملی و امکان خرید و فروش سهمیه میان افراد تأکید دارد و دیدگاه دیگر افزایش قیمت بنزین را دنبال میکند.
او تأکید کرد که مسئله اصلی فراتر از این دو رویکرد است و اگر دولت بخواهد از ابزار قیمت برای کنترل مصرف و کاهش ناترازی استفاده کند، تغییر قیمت باید مؤثرتر و همراه با یک برنامه بلندمدت باشد.
اورعی با اشاره به تجربه قیمتگذاری بنزین سوپر گفت: دولت در مورد بنزین سوپر یارانه را حذف کرد و قیمت آن از چند هزار تومان به دهها هزار تومان رسید. اگر قرار باشد سیاست قیمتی اثر محسوسی داشته باشد، باید تغییرات نیز در مقیاسی باشد که بتواند فاصله موجود را بهتدریج کاهش دهد.
درآمد افزایش قیمت بنزین چقدر است؟
این استاد دانشگاه در عین حال بر ضرورت تعیین تکلیف درآمد حاصل از افزایش قیمت بنزین تأکید کرد و گفت اگر دولت اعلام کند درآمد اضافی حاصل از این افزایش صرف حمایت معیشتی، کالابرگ یا یارانه نقدی میشود، پذیرش این سیاست برای مردم آسانتر خواهد بود.
به گفته اورعی، افزایش قیمت سهمیه سوم بنزین حدود ۹۷.۵ میلیارد تومان در روز به درآمد دولت اضافه میکند. با این حال، حتی اگر تمام این مبلغ به کالابرگ یا یارانه نقدی اختصاص پیدا کند، در مقایسه با ابعاد اقتصاد کشور رقم چندان بزرگی نیست.
او نتیجه گرفت که افزایش فعلی نه درآمد قابلتوجهی برای دولت ایجاد میکند و نه بهتنهایی میتواند مشکل ناترازی بنزین را برطرف کند.
پیشنهاد افزایش تدریجی قیمت بنزین
اورعی تأکید کرد اصلاح قیمت بنزین باید در قالب یک سیاست مشخص و قابل پیشبینی اجرا شود و نمیتوان یکشبه فاصله قیمتی موجود را از بین برد.
او پیشنهاد کرد دولت میتواند برای نمونه اعلام کند که قیمت بنزین هر سه ماه ۲۵ درصد افزایش پیدا کند یا قیمت را در هر دوره سهماهه، درصد مشخصی بیشتر از نرخ تورم سهماهه قبل افزایش دهد.
به گفته این کارشناس، چنین رویکردی میتواند طی یک تا دو سال فاصله قیمت بنزین با هزینههای واقعی را تا حدی کاهش دهد، در حالی که همزمان امکان حمایت از اقشار آسیبپذیر نیز وجود خواهد داشت.
اصلاح خودرو و حملونقل؛ راهکار اصلی ناترازی
این استاد دانشگاه تأکید کرد که افزایش قیمت بهتنهایی راهحل اصلی ناترازی سوخت نیست و بخش مهمی از اصلاحات باید در سمت مصرف انجام شود.
اورعی گفت: دولت باید همزمان مصرف خودروها، حملونقل عمومی، حملونقل جادهای و سایر بخشهای مصرفکننده انرژی را اصلاح کند. در این چارچوب، سیاست قیمتی در بهترین حالت میتواند برای اجرای سیاستهای بلندمدت زمان ایجاد کند، اما راهحل اصلی، اصلاح ساختار مصرف انرژی است.
او افزود: در کوتاهمدت میتوان از سیاستهای قیمتی برای مدیریت مصرف استفاده کرد، اما برای رفع پایدار ناترازی باید به سراغ اصلاح خودروها، توسعه حملونقل و کاهش مصرف انرژی رفت.
افزایش قیمت بنزین و مسئله قاچاق
اورعی درباره تأثیر افزایش قیمت بنزین بر قاچاق سوخت نیز گفت: تا زمانی که اختلاف قیمت بنزین در داخل و کشورهای همسایه زیاد باشد، انگیزه قاچاق همچنان وجود خواهد داشت و افزایش قیمت از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان بهتنهایی نمیتواند این مشکل را برطرف کند.
او توضیح داد اگر قیمت بنزین در کشورهای همسایه حدود ۱۲ هزار تومان بود، افزایش قیمت داخلی میتوانست انگیزه قاچاق را کاهش دهد، اما زمانی که قیمت آن سوی مرز به حدود ۲۰۰ هزار تومان میرسد، همچنان فاصله بسیار زیادی وجود دارد.
این کارشناس انرژی در پایان خاطرنشان کرد: بخش قابلتوجهی از قاچاق سوخت مربوط به گازوئیل است، در حالی که در سیاست فعلی تغییر عمدهای در قیمت گازوئیل ایجاد نشده است. بنابراین نمیتوان انتظار داشت افزایش قیمت سهمیه سوم بنزین بهتنهایی تأثیر اساسی بر قاچاق سوخت داشته باشد.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام