تورم ۸۳.۸ درصدی؛ کاهش چند دهم درصدی برای مردم معنایی ندارد

استاد اقتصاد دانشگاه تهران، با انتقاد از ادعای کاهش شتاب تورم، گفت: کاهش چند دهم درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه در شرایطی که این نرخ همچنان بالای ۸۰ درصد است، اثر محسوسی بر زندگی و قدرت خرید مردم ندارد.

اظهارات اخیر عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، درباره کاهش نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در شهریورماه، واکنش‌های مختلفی در میان کارشناسان اقتصادی به دنبال داشته است. همتی اعلام کرده بود که تورم نقطه‌به‌نقطه پس از ۱۵ ماه روند افزایشی، در شهریورماه کاهش یافته و از ۸۴.۴ درصد در مرداد به ۸۳.۸ درصد رسیده است.

همتی همچنین کاهش شتاب تورم را ناشی از اقدامات بانک مرکزی برای کنترل رشد نقدینگی دانسته بود؛ ادعایی که با پرسش‌هایی درباره میزان اثرگذاری این کاهش بر معیشت خانوارها همراه شده است.

آلبرت بغزیان: تورم یک میانگین است

بغزیان درباره نحوه محاسبه و تفسیر نرخ تورم گفت: شاخص تورم یک میانگین است و نمی‌توان صرفاً با کاهش چند دهم درصدی این شاخص، از مهار تورم سخن گفت. ممکن است قیمت برخی کالاها تا ۱۶۰ درصد افزایش یافته باشد و برخی کالاها رشد ۲۰ درصدی را تجربه کنند، اما در نهایت میانگین این تغییرات به‌عنوان نرخ تورم اعلام شود.

وی با اشاره به تفاوت قیمت کالاها در شهرها و فروشگاه‌های مختلف افزود: وقتی قیمت یک کالا در چند فروشگاه یا میدان میوه و تره‌بار متفاوت است، نحوه انتخاب اقلام و قیمت‌های مورد استفاده در محاسبه شاخص تورم اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

این استاد اقتصاد دانشگاه تهران ادامه داد: در محاسبه تورم، تعداد مشخصی از کالاها و خدمات مورد بررسی قرار می‌گیرند و ممکن است برای یک گروه کالایی، برخی اقلام با تغییرات قیمتی متفاوت در محاسبات لحاظ نشوند. به گفته او، همین موضوع باعث می‌شود نحوه استخراج و تفسیر اعداد تورم نیز مورد بحث قرار گیرد.

بغزیان با اشاره به تورم بالای اقتصاد ایران اظهار کرد: در شرایطی که تورم نقطه‌به‌نقطه همچنان در محدوده ۸۰ درصد قرار دارد، کاهش آن از ۸۴.۴ به ۸۳.۸ درصد برای خانوارها تغییر محسوسی ایجاد نمی‌کند. در اقتصادی که چند سال با تورم‌های بالا مواجه بوده، حتی کاهش یا افزایش چند درصدی تورم نیز لزوماً در سفره مردم احساس نمی‌شود.

وی گفت: معنای این کاهش آن است که سرعت افزایش قیمت‌ها اندکی تغییر کرده، نه اینکه قیمت‌ها کاهش یافته باشند. به همین دلیل، خانواری که با افزایش شدید هزینه‌های زندگی مواجه است، تفاوت چند دهم درصدی در نرخ تورم را به‌صورت مستقیم احساس نمی‌کند.

انتقاد از ادعای کنترل نقدینگی

این کارشناس اقتصاد کلان در بخش دیگری از اظهارات خود، درباره ادعای کنترل نقدینگی گفت: کاهش خودِ نقدینگی از نظر مفهومی با کاهش رشد نقدینگی متفاوت است. دولت در بهترین حالت می‌تواند سرعت رشد نقدینگی و میزان پول در گردش را کنترل کند، اما این موضوع به معنای از بین رفتن نقدینگی موجود نیست.

بغزیان افزود: پول خلق‌شده را نمی‌توان از بین برد و گفت نقدینگی کاهش یافته است؛ دولت می‌تواند با سیاست‌های انقباضی بخشی از پول را از دست مردم جمع‌آوری یا در بخش‌های دیگری متمرکز کند، اما این الزاماً به معنای کاهش نقدینگی نیست.

وی با اشاره به رابطه نقدینگی و تورم تصریح کرد: اگر دولت معتقد است نقدینگی یکی از عوامل اصلی ایجاد تورم است، باید در سیاست‌های خود برای افزایش آن نیز تجدیدنظر کند. به گفته او، بخش قابل توجهی از منابع ایجادشده در اقتصاد در اختیار شرکت‌های بزرگ و دولت قرار می‌گیرد و سهم حقوق‌بگیران از این منابع محدود است.

بغزیان: اصلاحات اقتصادی بدون حل مشکلات ساختاری کافی نیست

این استاد اقتصاد دانشگاه تهران با اشاره به شرایط اقتصادی کشور گفت: دولت باید وضعیت درآمدی و محدودیت‌های اقتصادی کشور را برای مردم شفاف بیان کند و بپذیرد که در شرایط تحریم و جنگ، کنترل تورم با سیاست‌های کوتاه‌مدت به نتیجه پایدار نمی‌رسد.

بغزیان تأکید کرد: تا زمانی که مسائل ساختاری در سطح کلان حل نشود، تغییرات و اصلاحات مختلف بیشتر نقش مسکن‌های کم‌اثر را خواهند داشت و نمی‌توان انتظار داشت مشکلات اقتصادی به شکل بنیادین برطرف شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد که برای ارزیابی موفقیت سیاست‌های کنترل تورم، صرف اعلام کاهش جزئی نرخ تورم کافی نیست و باید آثار این سیاست‌ها بر قیمت کالاها، قدرت خرید خانوارها و وضعیت معیشتی مردم نیز مورد توجه قرار گیرد.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما