زنگ خطر برای بازار کار؛ کاهش جمعیت جوانان و تداوم بیکاری تحصیلکردگان
کاهش جمعیت جوانان، تمرکز اشتغال در بخش خدمات و بیکاری گسترده در میان دانشآموختگان، نشان میدهد بازار کار ایران با چالشهای ساختاری جدی روبهروست که نیازمند تصمیمهای فوری و اصلاحات عمیق است.
کاهش جمعیت جوانان، تمرکز اشتغال در بخش خدمات و تداوم بیکاری در میان دانشآموختگان دانشگاهی، از مهمترین چالشهای کنونی بازار کار کشور به شمار میرود؛ چالشهایی که به اعتقاد کارشناسان، در صورت بیتوجهی میتواند پیامدهای بلندمدتی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی به همراه داشته باشد.
بررسی دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد جمعیت جوانان ۱۵ تا ۳۴ سال کشور از حدود ۲۸ میلیون نفر در سال ۱۳۹۶ به نزدیک ۲۴ میلیون نفر در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. هرچند در فاصله سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ افزایش مقطعی در این جمعیت ثبت شده، اما روند کلی کاهشی بوده و سهم جوانان در ساختار سنی کشور را بهطور محسوسی کاهش داده است؛ موضوعی که مستقیماً بر آینده نیروی کار اثر میگذارد.
در حوزه اشتغال، حدود نیمی از جوانان شاغل در بخش خدمات فعالیت میکنند، در حالی که سهم بخش صنعت حدود ۳۵ درصد و کشاورزی نزدیک به ۱۰ درصد است. این تمرکز بالا در بخش خدمات، از یکسو بیانگر تغییر ساختار بازار کار و از سوی دیگر نشانهای از گسترش مشاغلی است که اغلب از ثبات و درآمد پایینی برخوردارند. این وضعیت، ضرورت تقویت بخشهای مولد و تولیدی را بیش از پیش آشکار میسازد.
با وجود کاهش نسبی نرخ بیکاری در سالهای اخیر، نرخ بیکاری جوانان همچنان بالاتر از میانگین کشوری است. نکته نگرانکننده، سهم بالای فارغالتحصیلان دانشگاهی در میان بیکاران است؛ مسئلهای که از شکاف عمیق میان نظام آموزشی و نیازهای واقعی بازار کار حکایت دارد. بسیاری از دانشآموختگان با مهارتهایی وارد بازار میشوند که تناسبی با تقاضای موجود ندارد.
از سوی دیگر، الگوی گذران وقت جوانان نیز زنگ هشدار دیگری را به صدا درآورده است. بررسیها نشان میدهد بخش قابل توجهی از زمان روزانه جوانان ۱۵ تا ۲۹ سال صرف فعالیتهای شخصی و حضور در فضای مجازی میشود، در حالی که فعالیتهای آموزشی، ورزشی و اجتماعی سهم اندکی دارند؛ موضوعی که میتواند پیامدهایی مانند کاهش تحرک، افت سلامت روان و انزوای اجتماعی را به دنبال داشته باشد.
در این میان، دولت برای مقابله با این چالشها، طرحهایی مانند اعطای تسهیلات اشتغالزایی، توسعه برنامههای مهارتآموزی و کارآموزی، حمایت از شرکتهای دانشبنیان، اصلاح ساختار آموزش عالی و گسترش برنامههای فرهنگی و ورزشی را در دستور کار قرار داده است.
کارشناسان تأکید دارند حل مسئله اشتغال جوانان نیازمند نگاهی جامع و هماهنگ میان سیاستهای آموزشی، اقتصادی و اجتماعی است. کاهش جمعیت جوان، تمرکز مشاغل در بخش خدمات و بیکاری تحصیلکردگان، چالشهایی هستند که تنها با برنامهریزی دقیق، اجرای مؤثر سیاستها و اصلاحات ساختاری قابل مدیریت خواهند بود؛ مسیری که موفقیت آن، آینده توسعه کشور را رقم خواهد زد.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام