پایداری کامل سامانههای مالیاتی در دوران جنگ؛ «درگاه ملی خدمات مالیاتی» بدون قطعی فعال ماند
با وجود حملات سایبری و شرایط جنگی همزمان با روزهای پایانی سال ۱۴۰۴، سازمان امور مالیاتی کشور اعلام کرد هیچیک از سامانههای اصلی مالیاتی از جمله درگاه ملی خدمات مالیاتی دچار قطعی نشدند و بیش از ۹۰ درصد درآمدهای پیشبینیشده نیز محقق شد.
در طول دوران جنگ، هیچیک از سامانههای اصلی مالیاتی از جمله «درگاه ملی خدمات مالیاتی» با قطعی مواجه نشدند. با آغاز جنگ علیه کشورمان و همزمانی آن با روزهای حساس پایان سال ۱۴۰۴، لزوم یک مدیریت پویا و متصل به صف، بیش از هر زمان دیگری احساس میشد. در حالی که به دلیل شرایط امنیتی و شدت حملات دشمن، احتمال تعطیلی یا کاهش سطح فعالیتهای اداری در بسیاری از دستگاهها وجود داشت، سازمان امور مالیاتی مسیری متفاوت را برگزید.
رئیسکل سازمان، معاونان و مدیران ارشد با رها کردن پروتکلهای معمول ستادی، حضور مستمر در محیطهای عملیاتی را در دستور کار قرار دادند. برگزاری جلسات هماهنگی روزانه در ساعات اولیه صبح و پایش لحظهای درآمدهای وصولی نشان از آن داشت که فرماندهی ارشد مالیاتی کشور اجازه کوچکترین اختلال در زنجیره تأمین منابع پایدار دولت را نخواهند داد.
این حضور میدانی به ویژه در بازدیدهای سرزده رئیسکل سازمان امور مالیاتی کشور از ادارات کل تهران و مناطق حساس، پیامی روشن به بدنه اجرایی و مؤدیان داشت: «خدمترسانی تحت هیچ شرایطی متوقف نمیشود.» این بازدیدها تنها یک نظارت نبود بلکه مجالی برای شنیدن دغدغههای مؤدیان در شرایط جنگی و تقدیر از کارمندانی بود که با وجود نگرانیهای شخصی، سنگر خدمت را ترک نکرده بودند.
پایداری سیستماتیک
از ابتدای جنگ تحمیلی چندین اداره مهم دولتی خدماترسان مورد حمله سایبری قرار گرفتند اما پدافند غیر عامل سازمانها و دستگاههای مختلف با استقرار تیمهای 24 ساعته و ارتقای لایههای امنیتی، سدی نفوذ ناپذیر ایجاد کردند.
گزارشهای فنی نشان میدهد در طول دوران نبرد، نه تنها هیچیک از سامانههای اصلی از جمله «درگاه ملی خدمات مالیاتی» با قطعی مواجه نشدند بلکه فرآیندهای پیچیده پایان سال مالی با کمترین نرخ خطا به سرانجام رسید. این پایداری، ثمره دوراندیشی در طراحی زیرساختهای پدافند غیرعامل بود که اجازه نداد شوکهای بیرونی به بدنه درآمدهای دولت آسیب برساند.
به خوبی درک شد که در شرایط جنگی، فعالان اقتصادی و صاحبان کسبوکار تحت فشارهای روانی و لجستیکی شدیدی هستند. از این رو، سیاست «حمایت حداکثری» در دستور کار قرار گرفت. با پیشنهاد سازمان و موافقت فوری سید علی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، بستهای از تسهیلات و تمدید مواعید قانونی ابلاغ شد .
تمدید ارسال و ثبت صورتحسابهای صادره و افزایش حد مجاز فروش دوره زمستان و تمدید کلیه مواعید اعتراض به اوراق مالیاتی از جمله (تشخیص، مطالبه، آراء هیئتهای حل اختلاف مالیاتی و آراء مراجع دادرسی و ...) بخشی از اقدامات سازمان امور مالیاتی بود.
همچنین تمدید تسلیم فهرست حقوق اسفندماه 1404 و تمدید مهلت پرداخت مالیات حقوق بهمنماه سال 1404، تمدید مهلت درخواست رسیدگی مجدد نسبت به اعتراض مؤدی، تمدید مهلت کلیه مواعد تسلیم اظهارنامه مالیاتی و تمدید مهلت رسیدگی و صدور برگ تشخیص یا ابلاغ و نیز تمدید اعتبار گواهیهای مالیاتی از دیگر موارد بسته تسهیلات و تمدید مواعید قانونی به شمار می رود.
در تازهترین اقدامات، احتساب رسید کارتخوانهای بانکی و درگاههای پرداخت الکترونیک بهعنوان صورتحساب الکترونیکی تا پایان سال 1405 و تمدید مهلت ارسال فهرست معاملات فصل زمستان سال 1404 تا پایان اردیبهشتماه، فرصت تنفسی به واحدهای تولیدی داد تا بتوانند در شرایط بحران، شاکله خود را حفظ کنند. این رویکرد نشان داد نظام مالیاتی نه یک نهاد صرفاً وصولگر بلکه شریکی استراتژیک برای بخش مولد کشور است که در روزهای سخت، زبان به تکریم و مدارا میگشاید.
در روزهایی که ابهام و سؤال در مورد تکالیف قانونی در شرایط جنگی اوج گرفته بود مرکز ارتباط مردمی سازمان (1526) به پناهگاهی برای مؤدیان تبدیل شد. آمارها خیرهکننده است: از 23/12/1404 لغایت 23/01/1405، بیش از 21 هزار درخواست و تماس توسط کارشناسان این مرکز پاسخ داده شد. از این تعداد، 18 هزار و 395 درخواست از طریق تماس تلفنی با مرکز و 2 هزار و 802 درخواست نیز از طریق ثبت در پرتال سازمان دریافت شده و نکته حائز اهمیت نرخ رضایتمندی 5/4 از 5 در نظرسنجیهای انجام شده است. این عدد در شرایط عادی یک موفقیت محسوب میشود اما در روزهای جنگ و بحران، چیزی فراتر از یک آمار ساده و نشاندهنده تاب اوری در شرایط بحران است.
تحقق بودجه و وصول درآمدهای مالیاتی در ماه اسفند، همواره سختترین مأموریت سالانه است. حالا تصور کنید این مأموریت با بمباران و تهاجم نظامی همزمان شود.
گزارشهای نهایی سازمان نشان میدهد کارکنان، از مأموران تشخیص تا کارشناسان وصول و اجرا با روحیهای جهادی اجازه ندادند درآمدهای پیشبینی شده که برای اداره کشور و پشتیبانی از جبههها حیاتی بود محقق نشود. این فداکاری در تمامی سطوح جاری بود. از کارمندی که در مناطق مرزی زیر آتش، واحد مالیاتی را باز نگه داشت تا مدیرانی که تا پاسی از شب در ستاد به رفع گرههای قانونی اشتغال داشتند. نتیجه این موضوع، تحقق بیش از 90 درصدی وصولیهای پایان سال بود که ثبات مالی دولت را در یکی از حساسترین پیچهای تاریخی تضمین کرد.
از سوی دیگر در همان روزهای نخست فروردین در رگهای سازمان جریان یافت. سربازان خط مقدم اقتصاد، بدون وقفه و بدون استفاده از تعطیلات معمول، با صدور بخشنامههای تسهیلگر، سال جدید را با قدرت آغاز کردند. حضور فعال جای جای مراکز مالیاتی ایران از استانهای غربی تا جنوبی، شمالی و مرکزی که مستقیماً درگیر آثار جنگ تحمیلی بودند نشان داد که نظام مالیاتی کشور به سطحی از «بلوغ و تابآوری» رسیده است که هیچ عامل بیرونی نمیتواند پیوستگی خدمت در آن را از بین ببرد.
جنگ تحمیلی سوم، علیرغم تمامی تلخیها و خساراتش یک دستاورد بزرگ برای مدیریت اقتصادی کشور داشت: اثبات کارآمدی و صلابت سازمان امور مالیاتی. این سازمان نشان داد ستون فقرات اقتصاد مقاومتی است. کارکنان این سازمان ثابت کردند هر کس که در مسیر پایداری مالی کشور و تأمین منابع عمومی گام برمیدارد سرباز این مرز و بوم است.