کارگران جنوب زیر فشار جنگ و معیشت/ صیادان: گرسنگی از موشک خطرناکتر است
فعالان صنفی صیادان جنوب میگویند در کنار ناامنی ناشی از جنگ، کمبود سهمیه سوخت، نبود بیمه، محدودیت صدور مجوز و درآمدهای پایین، معیشت هزاران صیاد و ملوان را با بحران مواجه کرده است؛ بحرانی که به اعتقاد آنها نیازمند تصمیمات حمایتی فوری است.
با وجود تداوم ناامنی در آبهای جنوبی کشور، صیادان هرمزگان، سیستان و بلوچستان و خوزستان همچنان برای تأمین معاش راهی دریا میشوند. فعالان صنفی این بخش میگویند مشکلات معیشتی، کمبود سهمیه سوخت، نبود امنیت شغلی، محدودیتهای صدور مجوز و درآمدهای پایین، سالها پیش از جنگ نیز زندگی صیادان را تحت فشار قرار داده بود و اکنون این مشکلات در سایه درگیریهای نظامی تشدید شده است.
صیادان جنوب میگویند اگرچه خطر حملات نظامی و ناامنی در دریا وجود دارد، اما نرفتن به دریا برای بسیاری از آنان به معنای ناتوانی در تأمین هزینههای زندگی است. یکی از جملاتی که بارها از زبان صیادان شنیده میشود این است که «دریا خطرناک است، اما کار نکردن از موشک خطرناکتر است؛ گرسنگی خطرناکتر است و ماندن قایق در اسکله خطرناکتر است.»
جنوب؛ خط مقدم اقتصاد و جنگ
فعالان کارگری معتقدند مشکلات کارگران جنوب تنها به حملات اخیر محدود نمیشود. از زمان آغاز درگیریها در اسفند سال گذشته، کارگران صنایع نفت، گاز و پتروشیمی و همچنین صیادان این مناطق با خسارتهای گسترده جانی و اقتصادی روبهرو بودهاند.
بخش قابل توجهی از پالایشگاهها و واحدهای صنعتی جنوب در جریان حملات آسیب دیدند و بسیاری از کارگران این واحدها یا جان خود را از دست دادند یا با کاهش شدید ظرفیت تولید و حذف اضافهکاریها و مزایا، بخش مهمی از درآمد خود را از دست دادند. به گفته فعالان کارگری، هرچند بخشی از نیروها به محل کار بازگشتهاند، اما بسیاری از مجتمعهای صنعتی تنها با حدود ۳۰ درصد ظرفیت فعالیت میکنند؛ موضوعی که درآمد کارگران پیمانی، شرکتی و ارکان ثالث را به شدت کاهش داده است.
صیادانی که پیش از جنگ هم با بحران معیشت روبهرو بودند
فعالان صنفی میگویند مشکلات جامعه صیادی به مراتب قدیمیتر از جنگ است. نبود بیمه مناسب، درآمدهای نامطمئن، سهمیه ناکافی سوخت و افزایش هزینههای فعالیت باعث شده بسیاری از صیادان حتی در شرایط عادی نیز با مشکلات معیشتی جدی مواجه باشند.
به گفته آنان، سهمیه بنزین یارانهای قایقهای صیادی تنها بخشی از نیاز ماهانه را تأمین میکند و صیادان ناچارند بخش عمده سوخت مورد نیاز خود را از بازار آزاد و با قیمتهای بسیار بالا تهیه کنند؛ هزینهای که در بسیاری از موارد از درآمد حاصل از صید بیشتر میشود.
مفقود شدن ۱۷ صیاد چابهاری در حملات دریایی
سلیمان آراهیش، مدیرعامل تعاونی صیادان چابهار، با اشاره به شرایط صیادان این منطقه گفت: اگرچه اکنون به دلیل آغاز فصل مونسون بخش زیادی از شناورها در بندر متوقف شدهاند، اما تعدادی از لنجهای صیادی همچنان در آبهای دوردست مشغول فعالیت هستند و تا اواخر مرداد به بندر بازمیگردند.
وی با اشاره به خسارتهای ناشی از حملات نظامی اظهار کرد: در حملات اخیر، صیادان چابهار آسیب مستقیم جانی ندیدند، اما از زمان آغاز درگیریها در اسفند سال گذشته، جامعه صیادی منطقه خسارتهای سنگینی متحمل شده است. در همان روزهای نخست، یکی از صیادان هنگام بازگشت از صید بر اثر اصابت ترکش جان خود را از دست داد.
به گفته آراهیش، دو فروند لنج صیادی نیز هدف حملات قرار گرفتند که یکی از آنها پس از حمله دوم به همراه ۱۷ نفر از خدمه ناپدید شد و تاکنون هیچ اطلاعی از سرنوشت این ملوانان در دست نیست. خانوادههای آنان و سازمان شیلات از طریق وزارت امور خارجه پیگیر وضعیت این افراد هستند، اما هنوز نتیجهای حاصل نشده است.
صیادان با بنزین آزاد راهی دریا میشوند
مدیرعامل تعاونی صیادان چابهار با اشاره به وضعیت تأمین سوخت گفت: سهمیه تعیینشده برای قایقهای صیادی پاسخگوی نیاز واقعی آنها نیست و در بهترین حالت تنها ۱۰ تا ۱۵ روز فعالیت را پوشش میدهد.
به گفته وی، صیادان برای ادامه کار ناچارند بنزین آزاد خریداری کنند؛ بهگونهای که قیمت هر گالن ۲۰ لیتری بنزین در بازار آزاد بین دو و نیم تا سه میلیون تومان است. در بسیاری از موارد نیز ارزش صید روزانه حتی هزینه سوخت مصرفی را جبران نمیکند، اما نبود فرصت شغلی جایگزین، صیادان را ناچار به ادامه فعالیت کرده است.
درآمد واقعی صیادان کمتر از تصور عمومی است
آراهیش با رد شایعات درباره درآمدهای بالای صیادان گفت: میزان درآمد این افراد کاملاً به شرایط صید وابسته است و ممکن است در برخی ماهها هیچ درآمدی نداشته باشند.
به گفته وی، حتی در بهترین شرایط نیز میانگین درآمد ماهانه یک صیاد از حدود ۲۰ میلیون تومان فراتر نمیرود و ادعاهایی مبنی بر درآمدهای چندصد میلیون تومانی هیچ مبنای واقعی ندارد.
وی همچنین درباره وضعیت ملوانان لنجهای بزرگ توضیح داد: این شناورها معمولاً دو ماه در آبهای دوردست فعالیت میکنند و پس از کسر هزینههای سفر، سود حاصل میان مالک و خدمه تقسیم میشود؛ بهطوری که سهم هر ملوان پس از حدود دو ماه کار سخت، به طور متوسط بین ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان است.
بحران اشتغال صیادان خوزستان
غلامرضا دهقانی، مدیرعامل تعاونی صیادی ایرانیان آبادان و عضو هیأتمدیره اتحادیه تعاونیهای صیادی خوزستان نیز با اشاره به شرایط این استان گفت: اگرچه حملات نظامی خسارت مستقیمی به شناورها و اسکلههای خوزستان وارد نکرده، اما محدودیتهای امنیتی، فعالیت صیادان را دشوارتر کرده است.
وی تأکید کرد مشکل اصلی صیادان خوزستان، ساختاری و قدیمی است و به محدودیت صدور مجوزهای صیادی بازمیگردد.
به گفته دهقانی، سالهاست سازمان شیلات مجوز جدیدی برای صیادی صادر نمیکند و در نتیجه نسل جدید خانوادههای صیاد امکان ورود قانونی به این حرفه را ندارند. این افراد ناچارند بدون مجوز فعالیت کنند و به همین دلیل از دریافت سهمیه سوخت نیز محروم هستند و باید تمام سوخت مورد نیاز خود را با قیمت آزاد تهیه کنند.
درآمد ملوانان کمتر از حداقل حقوق
مدیرعامل تعاونی صیادی ایرانیان آبادان با اشاره به وضعیت دستمزدها گفت: درآمد بسیاری از ملوانان خوزستان حتی از حداقل دستمزد مصوب قانون کار نیز کمتر است.
به گفته وی، پس از کسر هزینههای صید، درآمد میان مالک شناور و خدمه تقسیم میشود، اما کاهش ذخایر آبزیان و محدودیتهای صید باعث شده سهم ملوانان در بسیاری از موارد به حدود ۱۸ تا ۲۰ میلیون تومان در ماه برسد.
دهقانی همچنین افزود: صیادان خوزستان تنها ۲۱ روز در ماه اجازه فعالیت دارند و باقی روزها باید صرف آمادهسازی تجهیزات شود که همین موضوع نیز درآمد آنها را کاهش داده است.
فشار مضاعف بر ذخایر آبزیان
وی با اشاره به تفاوت شرایط خوزستان و سایر استانهای جنوبی گفت: وسعت صیدگاههای خوزستان نسبت به استانهایی مانند بوشهر بسیار کمتر است، اما تعداد شناورهای فعال تقریباً برابر است؛ موضوعی که فشار زیادی بر منابع آبزیان وارد کرده و کاهش صید را به دنبال داشته است.
به گفته دهقانی، با وجود اینکه ماهیان صیدشده در خوزستان از بالاترین کیفیت برخوردارند و برخی گونهها با قیمتهای بالایی در بازار عرضه میشوند، مشکلات ساختاری و افزایش تعداد صیادان موجب شده سهم واقعی صیادان از این بازار ناچیز باشد.
مطالبه صیادان؛ امنیت شغلی و حمایت واقعی
فعالان صنفی تأکید میکنند جامعه صیادی جنوب بیش از هر چیز به حمایتهای پایدار نیاز دارد. افزایش سهمیه سوخت، تعیین تکلیف وضعیت ۱۷ ملوان مفقودشده، اصلاح نظام صدور مجوزهای صیادی، بهبود وضعیت دستمزدها و حمایت از کارگران صنایع جنوب از مهمترین مطالبات این بخش عنوان میشود.
به اعتقاد آنان، کارگران و صیادان جنوب سالهاست در سختترین شرایط اقلیمی و اقتصادی فعالیت میکنند و انتظار دارند سیاستگذاران به جای اقدامات مقطعی، برای حل مشکلات مزمن معیشتی و شغلی این قشر تصمیمات مؤثر و پایدار اتخاذ کنند.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام