فشار اقتصادی در مسیر صعود؛ شاخص فلاکت کشور از ۹۰ به ۹۶ درصد رسید

شاخص فلاکت در ایران که ترکیبی از نرخ بیکاری و تورم است، در سال ۱۴۰۵ به یکی از مهم‌ترین نماگرهای سنجش فشار اقتصادی خانوارها تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای که افزایش تورم در کنار ضعف بازار کار، باعث شده فاصله میان استان‌های مختلف کشور در تحمل فشارهای اقتصادی بیشتر شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد شاخص فلاکت کشور در بهار امسال به حدود ۹۰ درصد رسیده و در تیرماه با ادامه روند افزایشی تورم، تا ۹۶ درصد بالا رفته است.

محاسبات انجام‌شده بر اساس داده‌های تورمی و بازار کار نشان می‌دهد در بهار ۱۴۰۵، شاخص فلاکت کل کشور از مجموع نرخ بیکاری ۸.۱ درصدی و میانگین تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۱.۹ درصدی سه ماه نخست سال به دست آمده است. با این حال، میانگین کشوری نمی‌تواند تصویر کاملی از وضعیت اقتصادی خانوارها در مناطق مختلف ارائه دهد؛ چراکه فاصله قابل توجهی میان استان‌ها وجود دارد.

بر اساس این آمار، در بهار امسال شاخص فلاکت تهران ۷۹.۶ درصد بوده، در حالی که ایلام با ثبت رقم ۱۱۳.۱ درصد بالاترین سطح فشار اقتصادی را تجربه کرده است. به این ترتیب، فاصله میان کمترین و بیشترین شاخص فلاکت در استان‌ها به بیش از ۳۳ واحد درصد رسیده است.

ایلام همچنان رکورددار فلاکت اقتصادی

بررسی وضعیت استان‌ها نشان می‌دهد ایلام در بهار و تیرماه همچنان در صدر جدول شاخص فلاکت قرار داشته است. این استان در بهار با شاخص ۱۱۳.۱ درصدی رتبه نخست را به خود اختصاص داد و در تیرماه نیز با افزایش این رقم به ۱۲۰.۶ درصد، بیشترین فشار ترکیبی ناشی از تورم و بیکاری را تجربه کرد.

پس از ایلام، استان‌های لرستان، کردستان و کرمانشاه در میان استان‌های دارای بالاترین شاخص فلاکت قرار گرفتند. در بهار ۱۴۰۵، لرستان با شاخص ۱۱۱.۵ درصد، کردستان با ۱۱۱.۱ درصد و کرمانشاه با ۱۱۰.۳ درصد در رتبه‌های بعدی قرار داشتند.

قرار گرفتن چند استان غربی کشور در صدر جدول نشان می‌دهد این مناطق علاوه بر مواجهه با تورم بالا، از مشکلات ساختاری بازار کار نیز رنج می‌برند. به‌عنوان نمونه، کرمانشاه با نرخ بیکاری ۱۱.۹ درصدی و تورم نزدیک به ۹۸.۴ درصد، از جمله استان‌هایی بوده که فشار ناشی از هر دو مؤلفه شاخص فلاکت را همزمان تجربه کرده است.

تعداد استان‌های با شاخص فلاکت سه‌رقمی افزایش یافت

بررسی‌ها نشان می‌دهد در بهار امسال شاخص فلاکت در ۱۳ استان کشور از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرده بود؛ اما با افزایش تورم در تیرماه، تعداد استان‌های دارای شاخص سه‌رقمی به ۱۹ استان افزایش یافت.

در تیرماه، علاوه بر ایلام، استان‌های لرستان با ۱۱۸.۹ درصد، کردستان با ۱۱۷ درصد، کرمانشاه با ۱۱۶ درصد و هرمزگان با ۱۱۵.۹ درصد در گروه استان‌های دارای بیشترین فشار اقتصادی قرار گرفتند.

همچنین استان‌های چهارمحال و بختیاری، آذربایجان غربی، گلستان، بوشهر و خوزستان نیز شاخص‌هایی بالاتر از ۱۰۸ درصد را ثبت کردند.

این روند نشان می‌دهد افزایش تورم تنها استان‌هایی را که پیش از این با مشکلات اقتصادی بیشتری مواجه بودند تحت تأثیر قرار نداده، بلکه دامنه فشار اقتصادی به استان‌های بیشتری نیز گسترش یافته است.

تورم؛ عامل اصلی افزایش شاخص فلاکت

بررسی جزئیات شاخص فلاکت نشان می‌دهد در سال جاری، تورم نقش اصلی را در افزایش فشار اقتصادی ایفا کرده است. در شرایطی که نرخ تورم نقطه‌ای بسیاری از استان‌ها به محدوده ۹۰ تا بیش از ۱۰۰ درصد رسیده، سهم نرخ بیکاری در افزایش شاخص کمتر به نظر می‌رسد؛ با این حال، همین چند واحد درصد اختلاف در نرخ بیکاری می‌تواند جایگاه استان‌ها را تغییر دهد.

برای نمونه، ایلام با وجود نرخ بیکاری ۸.۲ درصدی، به دلیل تورم نقطه‌ای بیش از ۱۰۴ درصدی، بالاترین شاخص فلاکت کشور را ثبت کرده است. در مقابل، استان‌هایی مانند کرمانشاه و خوزستان به دلیل همزمانی تورم بالا و نرخ بیکاری قابل توجه، فشار بیشتری را تجربه کرده‌اند.

از سوی دیگر، استان‌هایی مانند خراسان جنوبی با وجود تورم بالا، به دلیل نرخ بیکاری پایین‌تر توانسته‌اند شاخص فلاکت پایین‌تری نسبت به برخی استان‌ها ثبت کنند.

سمنان بیشترین افزایش شاخص فلاکت را تجربه کرد

مقایسه وضعیت تیرماه با میانگین بهار نشان می‌دهد افزایش تورم باعث رشد شاخص فلاکت در اغلب استان‌ها شده است. در این میان، سمنان با افزایش ۱۴.۹ واحد درصدی، بیشترین رشد شاخص را تجربه کرده است.

پس از سمنان، استان‌های بوشهر و فارس هر کدام با افزایش ۱۳.۵ واحد درصدی و هرمزگان با رشد ۱۲.۶ واحد درصدی، بیشترین افزایش فشار اقتصادی را ثبت کرده‌اند.

در مقابل، شاخص فلاکت خراسان جنوبی تقریباً ثابت مانده و تنها ۰.۲ واحد درصد کاهش داشته است.

تهران کمترین شاخص فلاکت را ثبت کرد

در نقطه مقابل استان‌های صدرنشین، تهران در هر دو مقطع بهار و تیرماه کمترین شاخص فلاکت کشور را داشته است. شاخص فلاکت تهران در بهار ۷۹.۶ درصد و در تیرماه ۸۳.۵ درصد محاسبه شده است.

با این حال، پایین‌تر بودن شاخص تهران به معنای وضعیت مطلوب بازار کار این استان نیست؛ چراکه نرخ بیکاری تهران در بهار امسال ۱۰.۶ درصد بوده که بالاتر از میانگین کشوری ۸.۱ درصد قرار دارد.

عامل اصلی پایین‌تر بودن شاخص تهران، سطح پایین‌تر تورم نسبت به بسیاری از استان‌ها بوده است. میانگین تورم نقطه‌ای تهران در بهار حدود ۶۹ درصد اعلام شده که بیش از ۱۲ واحد درصد کمتر از متوسط کشور بوده است.

پس از تهران، استان‌های البرز، گیلان، اصفهان و قزوین نیز در میان استان‌های دارای شاخص فلاکت پایین‌تر قرار گرفته‌اند.

فاصله اقتصادی استان‌ها عمیق‌تر شد

داده‌های شاخص فلاکت نشان می‌دهد فشار اقتصادی در کشور به شکل یکسان توزیع نشده است. در حالی که برخی استان‌ها بیشتر از افزایش قیمت‌ها و ضعف بازار کار آسیب دیده‌اند، استان‌هایی مانند تهران به دلیل تورم پایین‌تر، شاخص کمتری را ثبت کرده‌اند.

برآیند این آمار نشان می‌دهد تورم همچنان اصلی‌ترین عامل افزایش شاخص فلاکت در کشور است، اما نرخ بیکاری نیز در تعیین شدت فشار اقتصادی استان‌ها نقش مهمی دارد. ادامه روند تورمی می‌تواند باعث افزایش تعداد استان‌های دارای شاخص فلاکت بالا و تعمیق شکاف اقتصادی میان مناطق مختلف کشور شود.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما