خصوصیسازی سایپا؛ تغییر واقعی در راه است یا تکرار تجربههای گذشته؟ + فیلم
تأکید رئیسجمهور بر واگذاری سایپا بار دیگر بحث خصوصیسازی این خودروساز را داغ کرده است؛ اکنون پرسش اصلی این است که آیا این واگذاری به اصلاح واقعی مدیریت و افزایش بهرهوری منجر میشود یا صرفاً تغییر مالکیت خواهد بود.
تاکید رئیسجمهور بر واگذاری شرکت سایپا، بار دیگر پرونده خصوصیسازی این خودروساز بزرگ را در کانون توجه قرار داده است؛ با این حال، تجربه واگذاری برخی بنگاههای بزرگ در سالهای گذشته نشان داده که تغییر مالکیت بهتنهایی تضمینی برای اصلاح مدیریت، افزایش بهرهوری و بهبود عملکرد نیست.
اکنون پرسش اصلی این است که واگذاری سایپا تا چه اندازه میتواند به یک خصوصیسازی واقعی منجر شود و آیا این فرآیند، ساختار مدیریتی و عملیاتی شرکت را نیز متحول خواهد کرد یا صرفاً شاهد جابهجایی مالکیت خواهیم بود.
خصوصیسازی زمانی میتواند به بهبود عملکرد یک بنگاه منجر شود که علاوه بر انتقال مالکیت، ساختار مدیریتی اصلاح، بهرهوری افزایش و بنگاه از مداخلات غیرضروری خارج شود. در غیر این صورت، تغییر سهامدار بدون اصلاح سازوکارهای مدیریتی و اقتصادی، الزاماً تغییری در وضعیت بنگاه ایجاد نخواهد کرد.
در مورد سایپا، اهمیت این موضوع دوچندان است؛ چرا که این شرکت یکی از بازیگران اصلی صنعت خودروی کشور محسوب میشود و نحوه واگذاری آن میتواند بر زنجیره قطعهسازی، اشتغال، تولید و حتی وضعیت بازار خودرو اثرگذار باشد.
از سوی دیگر، نحوه تعیین خریدار، قیمتگذاری سهام، میزان واقعی سهم واگذارشده و برنامه مالک جدید برای اداره شرکت، از مهمترین عواملی است که میتواند سرنوشت این خصوصیسازی را مشخص کند.
بازار سرمایه در انتظار مشخصشدن خریدار سایپا
تحولات مالکیتی سایپا تنها برای صنعت خودرو اهمیت ندارد و بازار سرمایه نیز به این موضوع حساس است. مشخصشدن خریدار، نحوه واگذاری و برنامههای مالک جدید میتواند انتظارات سهامداران را تغییر دهد و بر ارزشگذاری و قیمت سهام شرکت اثر بگذارد.
از این منظر، بازار بیش از آنکه صرفاً به خبر واگذاری سایپا توجه داشته باشد، به دنبال پاسخ این پرسش است که مالک جدید چه برنامهای برای اصلاح ساختار مالی، افزایش تولید، ارتقای بهرهوری و بهبود وضعیت عملیاتی شرکت خواهد داشت.
تجربه خصوصیسازی در ایران نشان داده است که خصوصیسازی موفق تنها با انتقال سهام اتفاق نمیافتد. اگر واگذاری سایپا با اصلاح مدیریت، شفافیت، رقابتپذیری و برنامه مشخص برای ارتقای بهرهوری همراه شود، میتواند به نقطه عطفی در صنعت خودروی کشور تبدیل شود؛ در غیر این صورت، خطر تکرار خصوصیسازیهای گذشته و جابهجایی صرف مالکیت همچنان وجود خواهد داشت.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما