دلار حواله ۱۷۲ هزار تومانی؛ قدرت خرید کالابرگ چقدر کاهش یافته است؟

نرخ دلار حواله در مرکز مبادله ارز و طلای ایران به ۱۷۲ هزار تومان رسیده و روند افزایشی آن ادامه دارد؛ در مقابل، دلار در بازار آزاد حدود ۲۴۰ هزار تومان معامله می‌شود. به این ترتیب، اختلاف میان نرخ حواله و بازار آزاد به حدود ۶۸ هزار تومان رسیده و نرخ دلار آزاد تقریباً ۳۹.۵ درصد بالاتر از نرخ حواله قرار گرفته است.

شکاف ۶۸ هزار تومانی دلار حواله و آزاد

بر اساس آخرین ارقام، دلار حواله در مرکز مبادله به ۱۷۲ هزار تومان رسیده، در حالی که نرخ دلار در بازار آزاد حدود ۲۴۰ هزار تومان است. این اختلاف به معنای فاصله ۶۸ هزار تومانی میان دو نرخ است.

محاسبه این ارقام نشان می‌دهد نرخ دلار آزاد حدود ۳۹.۵ درصد بیشتر از نرخ حواله مرکز مبادله است. این شکاف در شرایطی شکل گرفته که نرخ حواله نیز طی ماه‌های اخیر روند صعودی داشته و افزایش آن به‌طور مستقیم بر هزینه تأمین ارز برای واردات اثر می‌گذارد.

یکی از بخش‌هایی که تغییرات نرخ ارز در آن اهمیت بیشتری دارد، تأمین کالاهای اساسی و نحوه محاسبه حمایت‌های دولت از خانوارهاست؛ زیرا افزایش نرخ ارز می‌تواند هزینه تأمین و واردات این کالاها را تحت تأثیر قرار دهد.

رشد ۵۶ درصدی نرخ ارز مبنای کالاهای اساسی

در ابتدای سال و پس از حذف ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی، نرخ ارز مبنای محاسبات حمایتی دولت برای تأمین کالاهای اساسی و اعتبار کالابرگ، حدود ۱۱۰ هزار تومان به ازای هر دلار در نظر گرفته شد. در همین چارچوب، اعتبار کالابرگ برای هر فرد یک میلیون تومان تعیین شد.

اکنون با رسیدن نرخ دلار حواله به ۱۷۲ هزار تومان، نرخ ارز مبنای تأمین ارز کالاهای اساسی نسبت به رقم ۱۱۰ هزار تومانی ابتدای سال حدود ۵۶.۴ درصد افزایش یافته است.

این افزایش به این معناست که اگر صرفاً نرخ ارز را مبنای سنجش قدرت خرید اعتبار کالابرگ قرار دهیم، یک میلیون تومان اعتبار اولیه دیگر معادل همان میزان قدرت خرید ارزی ابتدای سال نخواهد بود.

اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ با نرخ جدید چقدر می‌شود؟

اگر اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ صرفاً متناسب با افزایش نرخ ارز از ۱۱۰ هزار تومان به ۱۷۲ هزار تومان تعدیل شود، رقم اعتبار باید حدود ۱.۵۶ میلیون تومان باشد.

به بیان دیگر، برای حفظ قدرت خرید اولیه این اعتبار بر اساس همین معیار، حدود ۵۶۴ هزار تومان به اعتبار یک میلیون تومانی هر فرد اضافه می‌شود و رقم آن به حدود یک میلیون و ۵۶۴ هزار تومان می‌رسد.

البته این محاسبه صرفاً یک سنجش بر مبنای تغییر نرخ ارز است و نمی‌توان افزایش نرخ ارز را به‌تنهایی معادل افزایش قیمت تمام‌شده کالاهای اساسی دانست.

آیا کالابرگ نیازمند بازنگری است؟

برای محاسبه دقیق میزان اعتبار مورد نیاز خانوارها، عوامل دیگری نیز باید در نظر گرفته شود؛ از جمله سهم ارز در قیمت نهایی هر کالا، قیمت جهانی کالاهای اساسی، هزینه‌های حمل‌ونقل، هزینه‌های تولید و توزیع، تعرفه‌ها و سایر هزینه‌های مرتبط.

با این حال، افزایش نرخ ارز مبنای تأمین کالاهای اساسی از حدود ۱۱۰ هزار تومان به ۱۷۲ هزار تومان، یک تغییر ۵۶ درصدی را نشان می‌دهد. بنابراین اگر هدف از اعتبار کالابرگ حفظ قدرت خرید اولیه خانوارها باشد، ثابت ماندن اعتبار یک میلیون تومانی، بدون در نظر گرفتن سایر عوامل مؤثر بر قیمت کالاها، لزوماً به معنای حفظ همان سطح از پوشش سبد کالاهای اساسی نیست.

بر همین اساس، صرفاً در یک محاسبه فرضی و با فرض تعدیل کامل اعتبار متناسب با نرخ ارز، اعتبار یک میلیون تومانی باید به حدود یک میلیون و ۵۶۴ هزار تومان برای هر فرد افزایش پیدا کند.

در نهایت، رقم واقعی مورد نیاز برای حفظ قدرت خرید کالابرگ به نحوه تغییر قیمت کالاهای مشمول طرح و سهم نرخ ارز در قیمت نهایی آنها بستگی دارد و نمی‌توان افزایش ۵۶ درصدی نرخ ارز را به‌تنهایی مبنای قطعی تعیین رقم جدید کالابرگ قرار داد.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما