زمستان سخت گازی در راه است؛ احتمال محدودیت در ۱۱ استان و هشدار به صنایع

مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران با اشاره به آسیب‌دیدن تأسیسات گازی کشور و تداوم ناترازی انرژی اعلام کرد که با وجود بازگشت بخشی از ظرفیت آسیب‌دیده پالایشگاه‌ها، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید روزانه گاز همچنان از دسترس خارج است. بر همین اساس، احتمال بروز محدودیت در تأمین گاز ۱۱ استان کشور وجود دارد و صنایع نیز باید برای استفاده از سوخت جایگزین آماده باشند.

هوشنگ صیدالی با اشاره به گستردگی شبکه گازرسانی و حجم تولید گاز ایران اظهار کرد: کشور از یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های گاز جهان برخوردار است و تولید گاز آن نیز در مقایسه با بسیاری از کشورهای دنیا رقم بالایی دارد؛ با این حال، افزایش سهم گاز در سبد انرژی و رشد مصرف طی سال‌های گذشته، ناترازی این حامل انرژی را به یکی از چالش‌های جدی کشور تبدیل کرده است.

وی افزود: در سال‌های گذشته نیز به دلیل ناترازی گاز، در فصل زمستان ناچار به اعمال محدودیت برای تأسیسات و صنایع بودیم و امکان تأمین تمام ظرفیت موردنیاز برخی واحدها وجود نداشت. امسال، آسیب‌های واردشده به تأسیسات تولید گاز، شرایط را دشوارتر کرده است.

کاهش ۱۳۰ میلیون مترمکعبی ظرفیت تولید گاز

مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران با اشاره به آسیب‌دیدن چهار پالایشگاه کشور در ۲۷ اسفندماه سال گذشته گفت: در پی این اتفاق، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید روزانه گاز از دسترس خارج شد. با تلاش کارکنان صنعت نفت و گاز، نزدیک به ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت تاکنون به مدار بازگشته است؛ با این حال، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید همچنان بازیابی نشده است.

به گفته صیدالی، این میزان کاهش ظرفیت باعث شده ناترازی گاز کشور نسبت به سال گذشته افزایش یابد و احتمال دشوارتر شدن شرایط تأمین گاز در زمستان امسال وجود داشته باشد.

وی با تأکید بر نقش شرایط آب‌وهوایی در میزان مصرف گاز اظهار کرد: در صورت بروز سرمای شدید، مصرف گاز در بخش‌های مختلف افزایش پیدا می‌کند و فشار بیشتری به شبکه وارد می‌شود. از همین رو، برنامه‌ریزی برای مدیریت مصرف و آمادگی بخش‌های مختلف اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

احتمال بروز محدودیت در ۱۱ استان

صیدالی با اشاره به پیش‌بینی‌های اولیه درباره وضعیت تأمین گاز در زمستان پیش‌رو گفت: برآوردها نشان می‌دهد حدود ۱۱ استان کشور ممکن است با مشکل مواجه شوند. سه استان خراسان شمالی، مازندران و گلستان شرایط دشوارتری دارند؛ زیرا در انتهای خطوط انتقال قرار گرفته‌اند و میزان مصرف گاز در آنها بالاست.

وی افزود: هشت استان دیگر نیز عمدتاً در شمال‌غرب کشور قرار دارند و ممکن است بخش‌هایی از آنها با محدودیت روبه‌رو شوند. برای مدیریت این شرایط، برنامه‌ریزی و هماهنگی‌های لازم در حال انجام است تا در صورت بروز مشکل، کمترین آسیب به مردم وارد شود.

مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز تأکید کرد: اولویت شرکت ملی گاز، جلوگیری از قطع گاز مشترکان خانگی است. با این حال، در صورت بروز شرایط اضطراری، تلاش می‌شود محدودیت‌های احتمالی با برنامه‌ریزی و محاسبات دقیق مدیریت شود. همچنین هماهنگی با سایر بخش‌های دولت برای تأمین انرژی جایگزین در صورت نیاز در دستور کار قرار دارد.

صنایع برای محدودیت گاز آماده باشند

صیدالی با تأکید بر ضرورت حفظ فعالیت صنایع اظهار کرد: تولید و اشتغال برای اقتصاد کشور اهمیت زیادی دارد و نمی‌توان بدون صنعت فعال، شرایط مطلوب اقتصادی و اجتماعی را حفظ کرد. با این حال، در شرایطی که تأمین گاز با محدودیت روبه‌رو می‌شود، اولویت اصلی باید حفظ آسایش و ایمنی مردم باشد.

وی افزود: تلاش می‌کنیم تا حد امکان صنایع در مدار تولید باقی بمانند، اما ممکن است در دوره اوج مصرف و برای مدت محدودی، اعمال محدودیت در تأمین گاز برخی واحدها اجتناب‌ناپذیر باشد.

مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز با اشاره به مفاد قراردادهای تأمین گاز صنایع گفت: بر اساس قراردادها، در هشت ماه از سال گاز در اختیار صنایع قرار می‌گیرد و در چهار ماه دیگر باید از سوخت‌های جایگزین استفاده کنند. با وجود این، شرکت ملی گاز خود را در برابر فعالیت صنایع مسئول می‌داند؛ چراکه اختلال در تولید می‌تواند مشکلات اقتصادی بیشتری ایجاد کند.

وی ادامه داد: به صنایع اعلام کرده‌ایم که ذخیره سوخت دوم را جدی بگیرند. بسیاری از واحدهایی که امکان استفاده از سوخت جایگزین دارند، برای شرایط محدودیت گاز پیش‌بینی‌های لازم را انجام داده‌اند. امسال نیز با هماهنگی وزارت صنعت، معدن و تجارت، اولویت‌های تأمین گاز متناسب با شرایط شبکه تعیین خواهد شد.

صیدالی با اشاره به پراکندگی جغرافیایی تولید و مصرف گاز کشور توضیح داد: بخش عمده تولید گاز در جنوب کشور انجام می‌شود، در حالی که مصرف در مناطق مرکزی و شمالی افزایش می‌یابد. از این رو، تلاش می‌شود صنایعی که در جنوب قرار دارند و تأمین گاز آنها شرایط مناسب‌تری دارد، تا حد امکان به فعالیت خود ادامه دهند و در سایر مناطق نیز گاز موردنیاز صنایع به میزان امکان تأمین شود.

به گفته وی، جلسات هماهنگی با دستگاه‌های مسئول هر دو هفته یک‌بار در وزارت کشور برگزار می‌شود تا راهکارهای لازم برای کاهش مشکلات احتمالی و حفظ هم‌زمان تولید صنعتی و تأمین گاز خانگی بررسی شود.

محدودیت بیشتر برای مصارف غیرضروری و مشترکان پرمصرف

مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف گفت: با توجه به کاهش ظرفیت تولید نسبت به سال گذشته، شناسایی و کنترل مصارف غیرضروری اهمیت بیشتری پیدا کرده است. یکی از برنامه‌ها، استفاده از ظرفیت نظارتی و ابزارهای شناسایی مشترکان پرمصرف برای بررسی علت مصرف بالا و اصلاح الگوی مصرف آنهاست.

وی هشدار داد که مصرف بی‌رویه گاز می‌تواند فشار بیشتری بر شبکه وارد کند و در صورت رعایت‌نشدن الگوی مصرف، مشترکان پرمصرف ممکن است با قبوض گاز بالاتری مواجه شوند.

صیدالی افزود: ساختمان‌های عمومی و ادارات، به‌ویژه دستگاه‌های دولتی، امسال با نظارت سخت‌گیرانه‌تری در زمینه مصرف انرژی روبه‌رو خواهند بود. در سال گذشته، دمای ۲۱ درجه به‌عنوان مبنای مدیریت مصرف مورد توجه بود، اما امسال احتمال دارد حداکثر دمای ۲۰ درجه در نظر گرفته شود.

وی با تأکید بر اینکه دولت باید در رعایت الگوی مصرف پیشگام باشد، گفت: اگر دستگاه‌های دولتی توصیه‌های مربوط به مدیریت مصرف را رعایت نکنند، نمی‌توان انتظار داشت مردم نیز به این توصیه‌ها عمل کنند.

به گفته صیدالی، اقداماتی برای بهینه‌سازی سیستم‌های گرمایشی در برخی ادارات، مساجد و ساختمان‌ها انجام شده است. این اقدامات شامل بررسی بخاری‌ها، جایگزینی تجهیزات با نمونه‌های دارای رده انرژی بالاتر و اصلاح ایرادات موتورخانه‌هاست. شرکت ملی گاز همچنین در برخی ساختمان‌های مسکونی، راهکارهای کاهش مصرف را بررسی و به مدیران ساختمان‌ها اعلام کرده است.

تأمین سوخت جایگزین برای مناطق در معرض محدودیت

صیدالی با اشاره به احتمال بروز مشکل در تأمین گاز برخی مناطق اظهار کرد: برای تأمین سوخت دوم، پیگیری‌هایی از متولیان صنعت و معدن و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی انجام شده است تا در حد امکان، امکاناتی مانند کپسول گاز و نفت سفید در اختیار مردم قرار گیرد.

وی افزود: در برخی مناطق روستایی هنوز امکان استفاده از تجهیزات نفت‌سوز وجود دارد، اما این وسایل لزوماً پاسخگوی تمام نیازها نیستند و کارایی آنها نیز به شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد. به همین دلیل، ممکن است امکانات تأمین سوخت جایگزین برای پوشش کامل نیازها کافی نباشد.

مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز با اشاره به آمادگی برخی ساکنان استان‌های شمالی برای شرایط احتمالی گفت: امیدواریم در زمستان امسال هیچ قطعی گازی رخ ندهد، اما آمادگی برای مواجهه با محدودیت‌های احتمالی ضروری است.

راهکارهای کاهش مصرف گاز در زمستان

صیدالی با بیان اینکه حتی در صورت وفور انرژی نیز باید از مصرف بی‌رویه جلوگیری کرد، گفت: در خانه‌های بزرگ نیازی نیست تمام اتاق‌ها در زمستان به یک اندازه گرم نگه داشته شوند. استفاده از فضاهای محدودتر در روزهای سرد می‌تواند به کاهش مصرف انرژی کمک کند.

وی با اشاره به اینکه تولید روزانه گاز کشور در سال گذشته حدود ۸۲۰ تا ۸۳۰ میلیون مترمکعب بود، افزود: با وجود خارج‌شدن حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید نسبت به گذشته، تولید روزانه بیش از ۷۰۰ میلیون مترمکعب همچنان رقم قابل توجهی است؛ اما مدیریت مصرف برای عبور از شرایط فعلی ضرورت دارد.

مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز استفاده از لباس گرم در منزل، بستن دریچه‌های کولر آبی در فصل سرما، رفع درزهای ساختمان، جلوگیری از اتلاف حرارت، استفاده از پنجره‌های دوجداره و بهینه‌سازی موتورخانه‌ها را از راهکارهای کاهش مصرف عنوان کرد.

وی همچنین بر اهمیت استفاده از بخاری‌ها، پکیج‌ها و تجهیزات گرمایشی با راندمان بالاتر تأکید کرد و گفت: بهبود وضعیت عایق‌بندی ساختمان‌ها و اصلاح تجهیزات گرمایشی می‌تواند مصرف گاز را کاهش دهد؛ هرچند برای رسیدن به شرایط مطلوب، همچنان اقدامات بیشتری لازم است.

صیدالی درباره نظام تعرفه‌گذاری گاز نیز اظهار کرد: تصمیم‌گیری درباره تعرفه‌ها در اختیار شرکت ملی گاز نیست و هیئت وزیران باید در این زمینه تصمیم بگیرد. سال گذشته موضوع اصلاح نظام تعرفه‌ها مطرح شده بود، اما با آغاز جنگ، امکان دستیابی به نتیجه موردنظر فراهم نشد. از این رو، ممکن است برای امسال نیز تصمیماتی در این زمینه اتخاذ شود.

چرا قطع گاز شهری دشوارتر از قطع برق است؟

مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز با اشاره به تفاوت قطع گاز و برق گفت: در صورت قطع برق یک منطقه، معمولاً با وصل مجدد جریان از طریق تجهیزات مربوطه مشکل برطرف می‌شود؛ اما بازگرداندن گاز پس از قطع شبکه شهری، به مراجعه به تک‌تک منازل و انجام اقدامات لازم برای وصل مجدد گاز مشترکان نیاز دارد.

وی افزود: این فرایند به نیروی انسانی و امکانات گسترده نیاز دارد و در صورت وقوع قطعی، مشکلات زیادی برای کارکنان شرکت ملی گاز ایجاد می‌کند. قطع گاز، به‌ویژه در ساعات شب، می‌تواند خطرات جدی به همراه داشته باشد و حتی به تلفات انسانی منجر شود؛ بنابراین، جلوگیری از قطع گاز و انجام سریع اقدامات امدادی در صورت بروز مشکل اهمیت زیادی دارد.

صیدالی در پایان با تأکید بر ضرورت همراهی مردم در زمستان پیش‌رو گفت: ظرفیت تأمین گاز کشور در پی آسیب به تأسیسات کاهش یافته است و عبور از این شرایط به همکاری بیشتر مشترکان نیاز دارد. مدیریت مصرف و پرهیز از اسراف می‌تواند به حفظ پایداری شبکه، جلوگیری از ایجاد مشکل برای مشترکان خانگی و صنایع و فراهم‌شدن فرصت بیشتر برای بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده کمک کند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما