طرح «آشیان»؛ ثبتنام کنید، اما معلوم نیست خانهای در کار باشد!
ششمین مرحله ثبتنام طرح مسکن استیجاری زوجهای جوان موسوم به «آشیان» در حالی آغاز شده که خود وزارت راه و شهرسازی تأکید کرده ثبتنام به معنای تخصیص قطعی واحد نیست؛ موضوعی که این پرسش را ایجاد میکند که متقاضیان دقیقاً برای چند واحد موجود ثبتنام میکنند و چه تعداد از آنها در نهایت صاحب مسکن استیجاری خواهند شد.
در شرایطی که افزایش هزینه مسکن و اجارهبها، تأمین سرپناه را برای بسیاری از زوجهای جوان به یکی از مهمترین دغدغههای اقتصادی تبدیل کرده، وزارت راه و شهرسازی ششمین مرحله ثبتنام طرح مسکن استیجاری زوجهای جوان موسوم به «آشیان» را آغاز کرده است؛ طرحی که قرار است بخشی از نیاز مسکن زوجهای جوان در دهکهای پایین و متوسط درآمدی را پوشش دهد، اما همزمان با ابهامهایی درباره تعداد واحدهای قابل واگذاری، نحوه اولویتبندی، میزان اجاره و وضعیت خانوارها پس از پایان دوره پنجساله همراه است.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، ششمین مرحله ثبتنام متقاضیان واجد شرایط طرح مسکن استیجاری زوجهای جوان از امروز آغاز شده و متقاضیان در استانهای تهران و خراسان رضوی میتوانند درخواست خود را در شهرهای تعیینشده ثبت کنند.
براساس اعلام وزارت راه و شهرسازی، متقاضیان تا پایان روز چهارشنبه چهارم شهریور فرصت دارند با مراجعه به سامانه مسکن حمایتی نسبت به ثبت درخواست خود اقدام کنند.
ثبتنام در ۱۲ شهر تهران و خراسان رضوی
در استان تهران، امکان ثبتنام برای دریافت مسکن استیجاری در شهرهای تهران، اندیشه، قرچک و پرند فراهم شده است.
در استان خراسان رضوی نیز متقاضیان میتوانند برای شهرهای مشهد، گلبهار، بینالود، نیشابور، سرخس، کاخک، سبزوار و خلیلآباد درخواست خود را ثبت کنند.
برای متقاضیان کلانشهر تهران، علاوه بر شهر تهران، امکان انتخاب شهرهای پرند، قرچک و اندیشه نیز در نظر گرفته شده است.
در مورد کلانشهر مشهد نیز متقاضیان علاوه بر مشهد میتوانند برای شهرهای گلبهار و بینالود درخواست ثبت کنند.
همچنین برخی متقاضیان شهرهای اطراف نیز براساس ضوابط طرح امکان استفاده از واحدهای شهرهای جدید را دارند؛ برای نمونه، متقاضیان چناران میتوانند برای مسکن استیجاری در گلبهار و متقاضیان ملکآباد برای واحدهای بینالود درخواست ثبت کنند.
چه کسانی میتوانند در طرح آشیان ثبتنام کنند؟
وزارت راه و شهرسازی برای بهرهمندی از این طرح مجموعهای از شرایط را تعیین کرده است.
براساس ضوابط اعلامشده، از تاریخ ازدواج رسمی متقاضیان نباید بیش از پنج سال گذشته باشد.
همچنین متقاضی، همسر و افراد تحت تکفل آنها باید طی پنج سال گذشته فاقد واحد مسکونی ملکی یا زمین با کاربری مسکونی بوده باشند.
از نظر درآمدی نیز متقاضیان باید براساس استعلام پایگاه رفاه ایرانیان در دهکهای یک تا شش قرار داشته باشند و در سامانه استحقاقسنجی سازمان برنامه و بودجه نیز واجد شرایط شناخته شوند.
یکی دیگر از شروط، داشتن حداقل پنج سال سابقه سکونت متقاضی یا همسر او در شهر مرکزی مجموعه شهری محل تقاضاست. برای ثبتنام در شهرهای جدید، سابقه سکونت در کل مجموعه شهری ملاک قرار میگیرد.
همچنین متقاضی و همسر وی باید دارای فرم «ج» سبز باشند.
ثبتنام به معنای دریافت خانه نیست
مهمترین نکته در ضوابط طرح آشیان، تأکید وزارت راه و شهرسازی بر این است که ثبتنام به معنای تخصیص قطعی واحد مسکونی نیست.
براساس توضیحات وزارت راه، درخواستهای ثبتشده پس از پالایش اطلاعات، احراز شرایط و اولویتبندی بررسی خواهند شد و متقاضیان واجد شرایط، براساس تعداد واحدهای تأمینشده و نتایج استعلام سامانه استحقاقسنجی، امکان انتخاب واحدهای عرضهشده را خواهند داشت.
به این ترتیب، حتی متقاضیای که تمام شرایط اعلامشده را داشته باشد، صرفاً با ثبتنام نمیتواند از دریافت قطعی واحد مسکونی مطمئن باشد.
سؤال اصلی: چند واحد برای چند متقاضی؟
همین موضوع یکی از ابهامات اصلی طرح آشیان است.
وقتی وزارت راه اعلام میکند ثبتنام به منزله تخصیص قطعی نیست، تعداد واحدهایی که در نهایت قرار است در اختیار زوجهای جوان قرار گیرد، اهمیت زیادی پیدا میکند.
اگر تعداد متقاضیان واجد شرایط چند برابر واحدهای قابل واگذاری باشد، بخش قابل توجهی از ثبتنامکنندگان در نهایت امکان دریافت واحد نخواهند داشت.
بنابراین، یکی از اطلاعاتی که میتواند شفافیت طرح را افزایش دهد، اعلام تعداد واحدهای آماده یا در دسترس، تعداد واحدهای قابل واگذاری در هر شهر و نسبت آنها با تعداد متقاضیان است.
در غیر این صورت، متقاضی ابتدا وارد فرآیند ثبتنام میشود، اما تا پایان مراحل پالایش و اولویتبندی نمیداند اساساً چه میزان شانس دریافت واحد دارد.
«آشیان» راهحل مسکن است یا مسکن موقت؟
موضوع مهم دیگر، ماهیت استیجاری طرح است.
براساس ساختار اعلامشده، واحدهای این طرح برای مدت مشخصی در اختیار زوجهای واجد شرایط قرار میگیرند و سقف استفاده از این واحدها پنج سال تعیین شده است.
این در حالی است که یکی از مشکلات اصلی خانوارهای جوان، صرفاً دسترسی کوتاهمدت به مسکن نیست؛ بلکه ناتوانی در تبدیل درآمد به پسانداز و سپس خرید خانه است.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح میشود که زوجی که امروز توان خرید مسکن ندارد، پس از پنج سال چه تغییری در وضعیت اقتصادی خود خواهد داشت و آیا در پایان دوره استفاده از واحد استیجاری میتواند وارد بازار خرید مسکن شود؟
اگر پاسخ این پرسش مشخص نباشد، طرح آشیان بیشتر نقش یک راهکار کوتاهمدت برای کاهش فشار اجاره را خواهد داشت و نمیتواند بهتنهایی مسئله مسکن زوجهای جوان را حل کند.
چالش دیگر؛ اجارهبها چگونه تعیین میشود؟
نحوه تعیین اجارهبها نیز یکی از موضوعات مهم برای متقاضیان است.
در شرایط تورمی بازار مسکن، اجارهبها نیز تحت تأثیر افزایش عمومی قیمتها قرار دارد. بنابراین، اگر اجاره واحدهای طرح به شکلی تعیین شود که با نرخهای روز بازار یا شاخصهای متغیر مرتبط باشد، خانوار ممکن است همچنان با افزایش هزینه مسکن مواجه شود.
برای یک خانواده جوان که بخش قابل توجهی از درآمد خود را صرف هزینههای روزمره میکند، حتی افزایش تدریجی اجاره میتواند فشار مالی قابل توجهی ایجاد کند.
از این منظر، شفاف بودن فرمول تعیین اجارهبها، نحوه تعدیل آن در طول دوره پنجساله و سقف افزایش سالانه میتواند به اندازه خودِ تخصیص واحد اهمیت داشته باشد.
مزیت مهم طرح آشیان چیست؟
با وجود این ابهامات، نمیتوان اصل ایده مسکن استیجاری حمایتی را نادیده گرفت.
در شرایطی که خرید خانه برای بسیاری از زوجهای جوان از توان اقتصادی آنها خارج شده، دسترسی به یک واحد استیجاری با شرایط حمایتی میتواند بخشی از فشار هزینه مسکن را کاهش دهد.
بهویژه برای خانوارهای دهکهای یک تا شش، برخورداری از مسکن با اجاره قابل پیشبینی میتواند فرصت بیشتری برای مدیریت هزینههای زندگی و افزایش پسانداز ایجاد کند.
اما میزان موفقیت طرح به این بستگی دارد که واحدهای عرضهشده چه تعداد باشند، اجاره آنها چگونه تعیین شود و پس از پایان دوره پنجساله چه مسیری برای خانوارهای تحت پوشش وجود داشته باشد.
راهحل پنجساله؛ بعد از آن چه؟
یکی از مهمترین پرسشهای بیپاسخ طرح این است که پس از پایان پنج سال چه اتفاقی برای زوجهای تحت پوشش خواهد افتاد؟
اگر خانوار در این مدت همچنان توان خرید مسکن پیدا نکرده باشد، خروج از واحد حمایتی میتواند بار دیگر آن را با بازار آزاد اجاره مواجه کند.
در چنین شرایطی، ممکن است بخشی از حمایتی که طی پنج سال انجام شده، تنها به تعویق انداختن مشکل باشد.
به همین دلیل، اگر طرح آشیان قرار است به یک سیاست پایدار مسکن تبدیل شود، میتواند در کنار مسکن استیجاری، مسیرهایی مانند پسانداز مسکن، تسهیلات خرید، اجاره به شرط تملیک یا اولویت خرید واحد در پایان دوره را نیز مورد توجه قرار دهد.
آشیان؛ گام حمایتی یا وعدهای با ابهام؟
طرح آشیان را میتوان تلاشی برای پاسخ به بحران مسکن زوجهای جوان دانست، اما موفقیت آن صرفاً با تعداد ثبتنامها سنجیده نمیشود.
وزارت راه و شهرسازی برای ایجاد اعتماد بیشتر در میان متقاضیان باید اطلاعات شفافتری درباره تعداد واحدهای قابل عرضه در هر شهر، تعداد متقاضیان، معیارهای دقیق اولویتبندی، میزان و فرمول تعیین اجارهبها و سرنوشت خانوارها پس از پایان دوره پنجساله ارائه کند.
در نهایت، ثبتنام بدون تضمین تخصیص واحد، زمانی میتواند برای متقاضی قابل قبول باشد که فرآیند اولویتبندی شفاف و تعداد واحدهای موجود نیز مشخص باشد.
در غیر این صورت، زوج جوانی که با هزار امید وارد سامانه میشود، ممکن است ماهها در انتظار نتیجه بماند و در پایان متوجه شود که به دلیل محدودیت تعداد واحدها، امکان استفاده از طرح را ندارد.
بنابراین، چالش اصلی «آشیان» تنها تأمین مسکن استیجاری نیست؛ بلکه این است که این طرح چگونه میتواند از یک حمایت موقت پنجساله به مسیر قابل اتکایی برای رسیدن زوجهای جوان به امنیت پایدار مسکن تبدیل شود.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام